ভাৰতীয় সেনাৰ মেজৰ নব্যা শেখাৱাটে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মাইলৰ খুঁটি স্থাপন কৰিছে। তেওঁ ৰাষ্ট্ৰপতি দ্ৰৌপদী মুৰ্মুৰ Aide-de-Camp (ADC) হিচাপে নিযুক্ত হোৱা ভাৰতীয় সেনাৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা বিষয়া হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। তেওঁৰ এই নিযুক্তিয়ে ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱনত চৰকাৰী কাৰ্যসূচী আৰু অনুষ্ঠানসমূহত ৰাষ্ট্ৰপতিক সহায় কৰা সামৰিক বিষয়াসকলৰ দলত মহিলাৰ উপস্থিতিৰ নতুন অধ্যায়ৰ সূচনা কৰিছে।
২০২১ চনত Combined Defence Services (CDS) পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ আৰু চেন্নাইৰ Officers Training Academy (OTA)-ত প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত শেখাৱাটক Army Service Corps (ASC)-ত বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। প্ৰায় পাঁচ বছৰৰ ভিতৰতে তেওঁ মেজৰ পদলৈ পদোন্নতি লাভ কৰে। ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ADC হিচাপে তেওঁৰ নিযুক্তিৰ ফলত তেওঁ এই পদত অধিষ্ঠিত হোৱা দ্বিতীয়গৰাকী মহিলা বিষয়া হৈছে। ইয়াৰ পূৰ্বে ২০২৫ চনত ভাৰতীয় নৌসেনাৰ লেফটেনেণ্ট কমাণ্ডাৰ যশস্বী সোলংকী ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ADC হোৱা প্ৰথমগৰাকী মহিলা বিষয়া হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।
ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ADC-ৰ দায়িত্ব কি?
Aide-de-Camp (ADC) হৈছে ৰাষ্ট্ৰপতিক চৰকাৰী দায়িত্ব পালনৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ নিযুক্ত কৰা এগৰাকী সামৰিক বিষয়া। চৰকাৰী কাৰ্যসূচী, আনুষ্ঠানিক অনুষ্ঠান আৰু বিভিন্ন সামৰিক-আনুষ্ঠানিক কাৰ্যসূচীত ৰাষ্ট্ৰপতিক সহায় কৰাৰ লগতে ADC-সকলে সমন্বয়, যোগাযোগ আৰু চৰকাৰী প্ৰট’কল বজাই ৰখাতো ভূমিকা পালন কৰে।
পৰম্পৰাগতভাৱে ৰাষ্ট্ৰপতিৰ পাঁচগৰাকী ADC থাকে। ইয়াৰে তিনিগৰাকী ভাৰতীয় সেনাৰ, এগৰাকী নৌসেনাৰ আৰু এগৰাকী বায়ুসেনাৰ বিষয়া। সেয়েহে ADC-ৰ ভূমিকা কেৱল ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত ৰাষ্ট্ৰপতিৰ কাষত উপস্থিত থকাৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নহয়। তেওঁলোকে ৰাষ্ট্ৰপতিৰ কাৰ্যালয়ৰ সামৰিক সহায়ক ব্যৱস্থাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হিচাপে চৰকাৰী কাৰ্যসূচীসমূহ সুচাৰুৰূপে সম্পন্ন কৰাত সহায় কৰে।
কেনেদৰে আৰম্ভ হৈছিল মেজৰ নব্যা শেখাৱাটৰ সেনা বাহিনীত যোগদানৰ যাত্ৰা?
মেজৰ নব্যা শেখাৱাটৰ সেনাত যোগদানৰ যাত্ৰা ইউনিয়ন পাব্লিক ছাৰ্ভিচ কমিছন (UPSC)-ৰ Combined Defence Services (CDS) পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰতিবেদন অনুসৰি, তেওঁ Short Service Commission Women Non-Technical Course-ৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয় আৰু চেন্নাইৰ Officers Training Academy-ত প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰে। তেওঁৰ নাম CDS (I) 2020 OTA Women’s Merit Listতো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।
প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত তেওঁ ভাৰতীয় সেনাৰ Army Service Corps-ত বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে। এই শাখাটোৱে সেনাবাহিনীৰ লজিষ্টিকছ আৰু ৰসদ যোগানৰ সৈতে জড়িত গুৰুত্বপূৰ্ণ দায়িত্ব পালন কৰে। ২০২১ চনত তেওঁ সেনাত কমিছন লাভ কৰিছিল আৰু প্ৰায় পাঁচ বছৰৰ ভিতৰতে মেজৰ পদলৈ উন্নীত হয় বুলি তেওঁৰ নিযুক্তি সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনসমূহত প্ৰকাশ পাইছে।
এতিয়া ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱনত নতুন দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰি মেজৰ শেখাৱাটে ৰাষ্ট্ৰপতি মুৰ্মুৰ বিভিন্ন চৰকাৰী কাৰ্যসূচী আৰু আনুষ্ঠানিক অনুষ্ঠানত সহায় কৰিব।
ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ADC হোৱা দ্বিতীয়গৰাকী মহিলা বিষয়া
মেজৰ নব্যা শেখাৱাট ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ADC হিচাপে নিযুক্ত হোৱা প্ৰথমগৰাকী মহিলা সেনা বিষয়া। অৱশ্যে, সামগ্ৰিকভাৱে তেওঁ এই পদত অধিষ্ঠিত হোৱা দ্বিতীয়গৰাকী মহিলা বিষয়া।
২০২৫ চনত ভাৰতীয় নৌসেনাৰ লেফটেনেণ্ট কমাণ্ডাৰ যশস্বী সোলংকী ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ADC হিচাপে নিযুক্ত হোৱা প্ৰথমগৰাকী মহিলা বিষয়া হৈছিল। তেওঁৰ নিযুক্তিৰ পূৰ্বে কোনো মহিলা বিষয়া ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ADC হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা নাছিল।
মেজৰ শেখাৱাটৰ এই নিযুক্তি ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত মহিলাৰ বাবে বৃহৎ সুযোগ। ১৯৯০ৰ দশকৰ আৰম্ভণিৰ পৰা মহিলাসকলে Short Service Commission ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় সেনাত বিষয়া হিচাপে যোগদান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।
উল্লেখযোগ্য যে, ১৯৯২ চনৰ পৰা মহিলাসকলে Short Service Commission ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় সেনাত যোগদানৰ সুযোগ লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত বিভিন্ন নীতিগত পৰিৱৰ্তন আৰু আদালতৰ হস্তক্ষেপৰ জৰিয়তে মহিলাসকলৰ বাবে সেনাবাহিনীত সুযোগ অধিক সম্প্ৰসাৰিত হয়।
২০২০ চনত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ৰায় দিছিল যে Short Service Commission-ৰ অধীনত সেৱা আগবঢ়োৱা যোগ্য মহিলা বিষয়াসকলক তেওঁলোকৰ পুৰুষ সহকৰ্মীৰ সমপৰ্যায়ৰ ভিত্তিত Permanent Commission-ৰ বাবে বিবেচনা কৰিব লাগিব। ইয়াৰ পাছত চৰকাৰে ভাৰতীয় সেনাৰ ১০টা শাখাত মহিলা বিষয়াসকলৰ বাবে Permanent Commission-ৰ আনুষ্ঠানিক অনুমোদন প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত Army Service Corps-ও অন্তৰ্ভুক্ত।
ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ADC হিচাপে মেজৰ নব্যা শেখাৱাটৰ নিযুক্তিয়ে ভাৰতীয় সেনাত মহিলাৰ ক্ৰমবৰ্ধমান ভূমিকা আৰু সুযোগৰ ক্ষেত্ৰত আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মাইলৰ খুঁটি সংযোজন কৰিলে।
