নেপালৰ মধ্য অঞ্চলত সংঘটিত হোৱা বিধ্বংসী বানত এতিয়ালৈকে প্ৰায় ১৭৮ গৰাকী লোকে প্ৰাণ হেৰুওৱাৰ লগতে ৮০০ৰো অধিক লোক সন্ধানহীন হৈ আছে। দেশখনৰ শেহতীয়া ইতিহাসৰ অন্যতম ভয়াৱহ এই প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ প্ৰকৃত কাৰণক লৈ এতিয়া চুবুৰীয়া ৰাষ্ট্ৰ নেপাল আৰু চীনৰ মাজত তীব্ৰ দোষাৰোপ আৰু বাক-বিতণ্ডাৰ সৃষ্টি হৈছে।
বুধবাৰে সংঘটিত এই প্ৰলয়ংকৰী বানে নেপালৰ মধ্য অঞ্চলৰ তিনিখন জিলাত বিস্তৰ ক্ষতিসাধন কৰে। বানৰ প্ৰবল সোঁতে কেইবাখনো দলং, জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প আৰু অসংখ্য বাসগৃহ উটুৱাই লৈ যায়। নেপালৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী শিশিৰ খানালে সদৰী কৰা মতে, হাজাৰ হাজাৰ পৰিয়াল গৃহহীন হৈ পৰিছে আৰু উদ্ধাৰ অভিযান অব্যাহত আছে।
নেপালৰ অভিযোগ: আগতীয়া সতৰ্কবাণী নিদিলে চীনে
নেপালৰ একাংশ সংবাদমাধ্যম আৰু বিশ্লেষকৰ মতে, সীমান্ত অঞ্চলত চীনৰ এক ‘ভৌগোলিক দুৰ্যোগ বান্ধ’ (Geological disaster dam) ভাঙি যোৱাৰ ফলতেই এই অভাৱনীয় বানৰ সৃষ্টি হৈছে।
অভিযোগ উত্থাপন হৈছে যে, চীনৰ সীমান্ত অঞ্চলত হিমবাহ হ্ৰদৰ বান (GLOF) নিৰীক্ষণৰ শক্তিশালী প্ৰযুক্তি থকা সত্ত্বেও তেওঁলোকে নেপালক কোনো আগতীয়া সতৰ্কবাণী প্ৰদান নকৰিলে। যদিহে চীনে সময়মতে সতৰ্কবাণী জাৰি কৰিলেহেঁতেন, তেন্তে এই ব্যাপক প্ৰাণহানি আৰু ক্ষতিৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা গ’লহেঁতেন।
চীনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া: অভিযোগ নাকচ
চীনে নেপালৰ এই অভিযোগসমূহক সম্পূৰ্ণ ভিত্তিহীন আৰু ভুৱা বুলি নাকচ কৰিছে। কাঠমাণ্ডুস্থিত চীনা দূতাবাসে এক বিবৃতিত কয় যে—
“২৬ আগষ্টৰ পুৱা সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলত হিমবাহ খহি পৰাৰ ফলত হোৱা প্ৰচণ্ড ভূমিস্খলনৰ বাবে চীন আৰু নেপাল— দুয়োপক্ষই ব্যাপক ক্ষতিৰ সন্মুখীন হৈছে। এনে সংকটৰ সময়ত ইজনে সিজনক দোষাৰোপ কৰাতকৈ মানুহৰ জীৱন ৰক্ষাৰ বাবে সমন্বয় আৰু সহযোগিতাৰহে প্ৰয়োজন।”
ভূমিকম্প নে হিমবাহ স্খলন? বৈজ্ঞানিক ব্যাখ্যা
প্ৰথম অৱস্থাত ধাৰণা কৰা হৈছিল যে এক ভূমিকম্পৰ ফলত এই বানপানীৰ সৃষ্টি হৈছিল। কিন্তু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ভূতাত্ত্বিক জৰীপ বিভাগে (USGS) স্পষ্ট কৰিছে যে:
- সেই সময়ত ৰেকৰ্ড হোৱা ৫.২ মাত্ৰাৰ কম্পন কোনো প্ৰাকৃতিক ভূমিকম্প নাছিল।
- উপগ্ৰহৰ চিত্ৰ আৰু চিচমিক তৰংগ পৰীক্ষা কৰি দেখা গৈছে যে প্ৰকৃততে এক বৃহৎ হিমবাহ স্খলন (Glacial collapse) আৰু তাৰ পিছত হোৱা প্ৰবল বোকা-শিলৰ প্ৰবাহৰ (Debris flow) ফলতেই এই কম্পন আৰু বিধ্বংসী হঠকাৰী বানৰ সৃষ্টি হৈছিল।
