পশ্চিম এছিয়াত অব্যাহত থকা যুদ্ধ আৰু উত্তেজনাৰ মাজতে ভাৰতৰ বাবে আহিছে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ খবৰ। কৌশলগতভাৱে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ হৰমুজ প্ৰণালীৰে জাহাজ চলাচলৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতসহ চাৰিখন দেশক বিশেষ ৰেহাই দিয়াৰ কথা ঘোষণা কৰিছে ইৰানে। ভাৰত, চীন, ইৰাক আৰু কাটাৰৰ জাহাজসমূহক এই জলপথেৰে যাতায়াতৰ ক্ষেত্ৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাৰ পৰা ৰেহাই দিয়া হৈছে।
ইৰানৰ সংসদৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা আৰু বৈদেশিক নীতি সমিতিৰ উপাধ্যক্ষ আহমদ হায়াত-মোকাদ্দামে এই কথা প্ৰকাশ কৰিছে। মঙলবাৰে ইৰানৰ সংবাদ সংস্থা ISNA-ৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত তেওঁ কয় যে এই চাৰিখন দেশৰ জাহাজে হৰমুজ প্ৰণালীৰে বাধাহীনভাৱে চলাচল কৰিব পাৰিব। আনকি আমেৰিকাৰ ফালৰ পৰাও এই জাহাজসমূহৰ যাতায়াতত বাধা দিয়া হোৱা নাই বুলি তেওঁ উল্লেখ কৰে।
ভাৰতক কিয় বিশেষ ৰেহাই দিলে ইৰানে?
ইৰানৰ সংসদীয় নেতাগৰাকীৰ মতে, ভাৰতৰ পৰা ঔষধ আমদানি অব্যাহত ৰখাৰ সুবিধাৰ্থে ভাৰতীয় জাহাজসমূহক এই বিশেষ অনুমতি দিয়া হৈছে। ভাৰত ঔষধ উৎপাদন আৰু ৰপ্তানিৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ দেশ। সেয়েহে ভাৰতৰ সৈতে বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক বজাই ৰখাটো ইৰানৰ বাবেও যথেষ্ট গুৰুত্বপূৰ্ণ।
আনহাতে, চীনৰ জাহাজক এই সুবিধা দিয়াৰ আঁৰত বেইজিঙৰ ৰাজনৈতিক সমৰ্থন লাভ কৰাৰ উদ্দেশ্য থকা বুলি ইৰানৰ নেতাগৰাকীয়ে ইংগিত দিছে।
তেওঁৰ ভাষ্য অনুসৰি, ভাৰত আৰু চীনৰ জাহাজৰ পৰা ইৰানে যাতায়াত মাচুল সংগ্ৰহ কৰে। অৱশ্যে কাটাৰৰ জাহাজক বিনামূলীয়াকৈ যাতায়াতৰ সুবিধা দিয়া হৈছে। ইৰাকৰ জাহাজৰ ক্ষেত্ৰত কোনো মাচুল লোৱা হয় নে নহয়, সেই বিষয়ে স্পষ্ট কৰা নাই।
ভাৰতৰ বাবে কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ হৰমুজ প্ৰণালী?
ইৰান আৰু ওমানৰ মাজত অৱস্থিত হৰমুজ প্ৰণালী বিশ্বৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যিক পথ। পাৰস্য উপসাগৰৰ পৰা ওমান উপসাগৰ আৰু আৰব সাগৰলৈ সংযোগ স্থাপন কৰা এই জলপথেৰে বিশ্বৰ বৃহৎ পৰিমাণৰ খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ কৰা হয়।
ভাৰতৰ শক্তিৰ চাহিদাৰ এক বৃহৎ অংশ বিদেশৰ পৰা আমদানি কৰা হয়। ভাৰতৰ প্ৰায় ৯০ শতাংশ খাৰুৱা তেলৰ চাহিদা আমদানিৰ জৰিয়তে পূৰণ কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি ভাৰতৰ প্ৰায় ৯০ শতাংশ LPG আমদানি আৰু কাটাৰ তথা সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহীৰ পৰা আমদানি কৰা LNG-ৰ এক বৃহৎ অংশ হৰমুজ প্ৰণালীৰে আহে।
সেয়েহে এই জলপথত নিষেধাজ্ঞা বা সংঘাতৰ সৃষ্টি হ’লে ভাৰতৰ ইন্ধন যোগান, পৰিবহণ ব্যয় আৰু অৰ্থনীতিৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পৰাৰ আশংকা থাকে।
যুদ্ধৰ মাজতে গুৰুত্বপূৰ্ণ কূটনৈতিক পদক্ষেপ
উল্লেখ্য যে, ২০২৬ চনৰ ২৮ ফেব্ৰুৱাৰীত আমেৰিকা আৰু ইজৰাইলে ইৰানৰ বিৰুদ্ধে সামৰিক অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ পাছৰে পৰা পশ্চিম এছিয়াৰ পৰিস্থিতি অধিক জটিল হৈ পৰিছে। এপ্ৰিল মাহত যুদ্ধবিৰতিৰ পিছতো জুলাই মাহত পুনৰ সংঘাত আৰম্ভ হয়।
এনে পৰিস্থিতিত হৰমুজ প্ৰণালীৰে ভাৰতীয় জাহাজৰ যাতায়াতৰ ক্ষেত্ৰত ইৰানে দিয়া ৰেহাই ভাৰতৰ বাবে যথেষ্ট তাৎপৰ্যপূৰ্ণ বুলি বিবেচিত হৈছে। অৱশ্যে এই ঘোষণাৰ ফলত সমগ্ৰ হৰমুজ প্ৰণালী পুনৰ সম্পূৰ্ণৰূপে মুকলি হোৱা নাই। আন দেশৰ জাহাজৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা অব্যাহত আছে।
