কানাডাৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী মাৰ্ক কাৰ্নীয়ে বিশ্ব বাণিজ্যৰ দিশ নিৰ্ধাৰণৰ অভিযানত আগবাঢ়িছে। আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পৰ আগ্ৰাসী নীতি আৰু গধুৰ শুল্কৰ মাজতে কাৰ্নীয়ে বিশ্বাস কৰে যে- আমেৰিকা এতিয়া আগৰ দৰে নহয়। তেওঁ কয় যে- আমেৰিকা স্থায়ীভাৱে সলনি হৈছে, আৰু কানাডাই কেৱল ৱাশ্বিংটনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো এতিয়া নিৰাপদ নহয়। এই মনোভাৱেৰে কাৰ্নীয়ে এটা “নতুন বিশ্ব ব্যৱস্থা”ৰ কথা কৈছে।
১৩ জানুৱাৰীত চীনত উপস্থিত হৈছিল মাৰ্ক কাৰ্নী। আঠ বছৰৰ ভিতৰত কানাডাৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ চীন ভ্ৰমণৰ এইটোৱেই আছিল প্ৰথম। বেইজিঙত কাৰ্নীয়ে চীনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ঝি জিনপিঙৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰি কৃষি, শক্তি, বিনিয়োগৰ দৰে ক্ষেত্ৰত সহযোগিতা বৃদ্ধিৰ ইংগিত দিয়ে। তেওঁ স্পষ্টভাৱে উল্লেখ কৰিছিল যে, বিশ্বই নতুন যুগত প্ৰৱেশ কৰিছে, আৰু কানাডাই ইয়াত সক্ৰিয় ভূমিকা ল’ব বিচাৰে। কাৰ্নীয়ে কিয় এই কথা ক’লে জানোঁ আহক…
১/ আমেৰিকাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰাৰ প্ৰচেষ্টা
কানাডাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ চিন্তা হৈছে আমেৰিকাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা। ২০২৪ চনৰ ভিতৰত কানাডাৰ ৰপ্তানিৰ প্ৰায় ৭৫% আমেৰিকাই ক্ৰয় কৰিব। অৰ্থাৎ কানাডাৰ অৰ্থনীতি বহুলাংশে আমেৰিকাৰ বজাৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। চীনক কানাডাৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম বজাৰ বুলি কোৱা হয় যদিও ২০২৪ চনত চীনে কানাডাৰ মুঠ ৰপ্তানিৰ ৪%তকৈও কম ক্ৰয় কৰিছিল।
মাৰ্ক কাৰ্নীয়ে বিচাৰে যে- কানাডাই চীন, ভাৰত, ইউৰোপৰ দৰে ডাঙৰ বজাৰক জড়িত কৰি নিজৰ বাণিজ্যিক বিকল্পসমূহ সম্প্ৰসাৰণ কৰক। তেওঁৰ লক্ষ্য হৈছে অহা দশকত আমেৰিকাৰ বাহিৰত কানাডাৰ বাণিজ্য দুগুণ কৰা। চীন ভ্ৰমণৰ পিছত কাৰ্নীয়ে কাটাৰ আৰু ছুইজাৰলেণ্ডো ভ্ৰমণ কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে ২০২৫ চনৰ জুন মাহত বেলজিয়ামত ইউৰোপীয় সংঘৰ নেতাসকলৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰিছিল কাৰ্নীয়ে। EU-কানাডা শীৰ্ষ সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল, য’ত দুয়োপক্ষই বাণিজ্য বৃদ্ধি আৰু আমেৰিকাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰাত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল।
২) ভাৰতৰ সৈতে বাণিজ্য বৃদ্ধিৰ প্ৰচেষ্টা
অহা কেইসপ্তাহমানৰ ভিতৰত বাণিজ্য আৰু বিনিয়োগৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ কাৰ্নীয়ে ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ কথা। বৰ্তমান ভাৰত আৰু কানাডা দুয়োখন দেশতে আমেৰিকাৰ শুল্কৰ সন্মুখীন হৈছে। ৰাছিয়াৰ তেল ক্ৰয়ৰ ক্ষেত্ৰত অতিৰিক্ত ২৫% শুল্ককে ধৰি আমেৰিকাই ভাৰতৰ ওপৰত ৫০% পৰ্যন্ত শুল্ক আৰোপ কৰিছে। ইফালে, কানাডাৰ সামগ্ৰীৰ ওপৰত ৩৫% পৰ্যন্ত শুল্ক আৰোপ কৰা হৈছে।
এই কাৰণেই ভাৰত আৰু কানাডাই এক বিস্তৃত অৰ্থনৈতিক অংশীদাৰিত্ব চুক্তি (CEPA)ৰ আলোচনা আৰম্ভ কৰিবলৈ সাজু হৈছে। ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত দুয়োখন দেশৰ মাজত বাণিজ্য ৫০ বিলিয়ন ডলাৰলৈ বৃদ্ধি কৰা। এই অংশীদাৰিত্ব আমেৰিকাৰ বিকল্প হিচাপে দুয়োখন দেশৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি বিবেচিত হৈছে।
৩/ ট্ৰাম্পৰ শুল্ক আৰু চাপৰ ৰাজনীতি
কানাডাৰ তীখা, এলুমিনিয়াম, কাঠ, আৰু বাহনৰ ওপৰত গধুৰ শুল্ক আৰোপ কৰিছে ট্ৰাম্পে। কানাডাক আমেৰিকাৰ ৫১ সংখ্যক ৰাজ্য হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ কথাও তেওঁ বাৰে বাৰে কৈছে। ট্ৰাম্পৰ এই নীতিৰ বাবে কানাডাক বিশ্বাস কৰা হৈছে যে, তেওঁলোকে আমেৰিকাক আৰু বিশ্বাস কৰিব নোৱাৰে। এই কাৰণেই তেওঁ অক্টোবৰ মাহত উল্লেখ কৰিছিল যে, ২০৩৫ চনৰ ভিতৰত কানাডাই আমেৰিকাৰ বাহিৰত ৰপ্তানি দুগুণ কৰিব লাগিব।
ট্ৰাম্পে তেওঁৰ নতুন ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা কৌশল ২০২৫ত স্পষ্ট কৰি দিছে যে- পশ্চিম গোলাৰ্ধত আমেৰিকাই নিজৰ প্ৰভাৱ অক্ষুণ্ণ ৰাখিব। ভেনিজুৱেলাক আক্ৰমণ কৰাৰ পিছত তেওঁ গ্ৰীণলেণ্ড, কিউবা, কলম্বিয়াকো ভাবুকি দিছে। এই পন্থাক মনৰো মতবাদৰ সৈতে মিল থকা বুলি ধৰা হৈছে, য’ত আমেৰিকাই নিজৰ চুবুৰীয়া দেশসমূহৰ ওপৰত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিব বিচাৰিছিল। কানাডাই এই পন্থাৰ বিৰোধিতা কৰিছে।
কানাডাৰ নতুন পদ্ধতিয়ে সুযোগ আৰু বিপদ দুয়োটাকে উপস্থাপন কৰে। আমেৰিকা নিজৰ সৰ্ববৃহৎ বজাৰ হৈয়েই আছে যদিও কাৰ্নীয়ে স্পষ্ট কৰি দিছে যে- কেৱল এখন দেশৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভৱিষ্যত সুৰক্ষিত কৰিব নোৱাৰি।
