বৰ্তমান ভাৰত আৰু চুবুৰীয়া দেশ বাংলাদেশৰ ছাত্ৰ আন্দোলনৰ মাজত এক অভূতপূৰ্ব সাদৃশ্য দেখা গৈছে। দুয়োখন দেশৰে যুৱ প্ৰজন্ম আৰু শিক্ষাৰ্থীসকলে একেটা দাবীতেই ৰাজপথলৈ ওলাই আহিছে— তেওঁলোকক নিজ নিজ দেশৰ শিক্ষা মন্ত্ৰীৰ পদত্যাগ লাগে। ভাৰতত যিদৰে ‘NEET-UG’ কেলেংকাৰীক লৈ শিক্ষা মন্ত্ৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ চলিছে, ঠিক সেইদৰে বাংলাদেশতো দেশখনৰ ভয়াৱহ বান পৰিস্থিতিৰ মাজতে স্কুল ব’ৰ্ডৰ পৰীক্ষা অনুষ্ঠিত কৰাৰ চৰকাৰী সিদ্ধান্তৰ বিৰুদ্ধে শিক্ষাৰ্থীসকলে তীব্ৰ আন্দোলন গঢ়ি তুলিছে।
বাংলাদেশৰ প্ৰতিবাদকাৰী শিক্ষাৰ্থীসকলে তেওঁলোকৰ শিক্ষা মন্ত্ৰী ড° এ এন এম এহছানুল হক মিলন (Dr ANM Ehsanul Hoque Milon)ৰ পদত্যাগৰ দাবী জনাইছে। স্থানীয় সংবাদ মাধ্যম ‘দেইলী ষ্টাৰ’ৰ প্ৰতিবেদন অনুসায়ী, ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সন্মুখৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা এই প্ৰতিবাদ অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে দেশৰ অন্যান্য প্ৰধান চহৰ যেনে— সাভাৰ, বৰিশাল, কুমিল্লা, নাৰায়ণগঞ্জ, যশোৰ আৰু বগৰালৈ বিয়পি পৰিছে।
পৰীক্ষাৰ্থীসকলৰ মূল ক্ষোভৰ কাৰণসমূহ হ’ল:
- ভয়াৱহ বানপানী আৰু ধাৰাসাৰ বৰষুণৰ মাজতো পৰীক্ষা অনুষ্ঠিত কৰা।
- কেইবাটাও বিষয়ৰ প্ৰশ্নকাকতত থকা মাৰাত্মক ভুল।
- প্ৰশ্নসমূহ অস্বাভাৱিকভাৱে কঠিন কৰাৰ ফলত শিক্ষাৰ্থীৰ মাজত দেখা দিয়া মানসিক চাপ।
প্ৰতিবাদকাৰীসকলে শিক্ষা মন্ত্ৰীৰ পদত্যাগৰ লগতে এই প্ৰশাসনিক ব্যৰ্থতাৰ বাবে শিক্ষক আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ ওচৰত চৰকাৰে ৰাজহুৱাভাৱে ক্ষমা খুজিবলৈ দাবী জনাইছে।
‘ফাৰ্মৰ কুকুৰা’ বিতৰ্ক আৰু ছাত্ৰ সমাজৰ ব্যংগাত্মক প্ৰতিবাদ
পৰিস্থিতি আৰু অধিক উত্তপ্ত হৈ পৰে যেতিয়া শিক্ষা মন্ত্ৰী মিলনৰ এটা কথিত অডিঅ’ ক্লিপ সামাজিক মাধ্যমত ভাইৰেল হৈ পৰে। এই অডিঅ’ ক্লিপটোত তেওঁ আন্দোলনকাৰী এইচ এছ চি (HSC) পৰীক্ষাৰ্থীসকলক উপলুঙা কৰি “ফাৰ্মৰ কুকুৰা” (Farm-er murgi) বুলি অভিহিত কৰা শুনা গৈছিল। ইয়াৰ প্ৰত্যুত্তৰত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে— সম্ভৱতঃ ভাৰতৰ শেহতীয়া ট্ৰেণ্ডৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ— সামাজিক মাধ্যমত ‘ব্ৰইলাৰ চিকেন পাৰ্টী’ (Broiler Chicken Party) নামৰ এটা পেজ খুলি চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে তীব্ৰ ব্যংগাত্মক প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰিছে।
বাংলাদেশৰ ভয়াৱহ বান পৰিস্থিতি
বৰ্তমান বাংলাদেশত নেৰানেপেৰা বৰষুণ, ফ্লেছ ফ্লাড (Flash floods) আৰু ভূমিস্খলনৰ বাবে পৰিস্থিতি অত্যন্ত ভয়াৱহ হৈ পৰিছে। চৰকাৰী তথ্য অনুসায়ী:
- বানৰ ফলত এতিয়ালৈকে প্ৰায় ৫১ জন লোকৰ মৃত্যু হৈছে।
- ১০ লাখতকৈও অধিক লোক এই দুৰ্যোগৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈছে।
- হাজাৰ হাজাৰ লোকে চৰকাৰী জৰুৰীকালীন আশ্ৰয় শিবিৰত আশ্ৰয় ল’বলগীয়া হৈছে।
স্থানীয় ৰিপৰ্ট অনুসায়ী, এনে পৰিস্থিতিত শিক্ষাৰ্থীসকলে ‘শিক্ষাত কোনো ৰাজনীতি নচলিব’ বুলি শ্লোগান দি আঁঠুৰ পৰা কঁকাললৈকে বানপানী আৰু বোকা ফালি, আনকি নাৱেৰে পৰীক্ষা কেন্দ্ৰলৈ যাবলৈ বাধ্য হৈছে। তেওঁলোকৰ দাবী, পৰীক্ষা ব্যৱস্থাটোক লৈ চৰকাৰে কৰা “পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা” বন্ধ কৰক আৰু পৰিস্থিতি উন্নত নোহোৱালৈকে বাকী থকা এইচ এছ চি পৰীক্ষাসমূহ স্থগিত ৰাখক।
ৰাজপথ অৱৰোধ আৰু আৰক্ষীৰ সৈতে সংঘাত
প্ৰতিবাদকাৰী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে মঙলবাৰে বৰিশাল, কুমিল্লা আৰু নাৰায়ণগঞ্জত ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথসমূহ অৱৰোধ কৰে। ঢাকাৰ ৰামনা ডিভিজনৰ আৰক্ষীয়ে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক চৰকাৰৰ সৈতে আলোচনাৰ বাবে ৫ জনীয়া প্ৰতিনিধি দল গঠন কৰিবলৈ কৈছিল যদিও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে এই প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰি আন্দোলন অব্যাহত ৰাখে।
প্ৰতিবাদকাৰীসকলে ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয় অভিমুখে সমদল উলিয়াওতে আৰক্ষীয়ে তেওঁলোকক ‘ভিসি চত্তৰ’ৰ ওচৰত বাধা দিয়ে। ইয়াৰ পিছত প্ৰতিবাদকাৰীসকলে ঢাকা শিক্ষা ব’ৰ্ডৰ কাৰ্যালয় অভিমুখে আগবাঢ়ে আৰু তাত একাংশ ছাত্ৰই অট্টালিকাটোলৈ ইটাগুটি নিক্ষেপ কৰাৰ ফলত তীব্ৰ উত্তেজনাৰ সৃষ্টি হয়। ‘প্ৰথম আলো’ৰ খবৰ অনুসায়ী, বৰ্তমান ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্যৰ (VC) বাসস্থানৰ সন্মুখত অৱৰোধ কাৰ্যসূচী চলাই থকাৰ লগতে ঢাকা-ময়মনসিংহ ঘাইপথো সম্পূৰ্ণৰূপে অৱৰোধ কৰি ৰাখিছে।
ছাত্ৰ সমাজৰ এই প্ৰচণ্ড হেঁচাৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰী মিলনে মঙলবাৰে ঘোষণা কৰিবলৈ বাধ্য হয় যে সোমবাৰে অনুষ্ঠিত হ’বলগীয়া কিছুমান এইচ এছ চি পৰীক্ষা পুনৰ নিৰ্ধাৰণ (Reschedule) কৰা হ’ব পাৰে।
