ভাৰতীয় মহাকাব্য ‘ৰামায়ণ’ৰ বহু ঘটনা আজিও মানুহৰ বাবে চৰ্চাৰ বিষয়। বিশেষকৈ সীতাহৰণৰ সময়ত ৰাৱণ আৰু জটায়ুৰ মাজত হোৱা ভয়ংকৰ যুদ্ধৰ কাহিনী অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। কিন্তু শেহতীয়াকৈ নিৰ্মিত নীতেশ তিৱাৰীৰ ‘ৰামায়ণ’ চলচ্চিত্ৰৰ এটা বিশেষ দৃশ্যই দৰ্শকৰ মাজত নতুনকৈ কৌতূহলৰ সৃষ্টি কৰিছে। দৃশ্যটোত দেখা গৈছে যে জটায়ুক পৰাস্ত কৰাৰ পিছত ৰাৱণে তেওঁৰ এটা নখ ভাঙি নিজৰ সৈতে লৈ যায়। কিন্তু কিয় এনে কৰিছিল লংকাৰ ৰজাই?
জটায়ু আৰু ৰাৱণৰ মাজত ভয়ংকৰ যুদ্ধ
ৰাৱণে যেতিয়া সীতাক অপহৰণ কৰি পুষ্পক বিমানেৰে লংকালৈ লৈ গৈছিল, সেই সময়তে জটায়ুৱে তেওঁক বাধা দিবলৈ আগবাঢ়ি আহিছিল। জটায়ু আছিল ৰজা দশৰথৰ বন্ধু আৰু এগৰাকী পৰাক্ৰমী পক্ষীৰাজ।
ৰাৱণৰ অপৰিসীম শক্তিৰ বিষয়ে জানিও জটায়ুৱে পিছ হুঁহকি অহা নাছিল। সীতাক ৰাৱণৰ কবলৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিবলৈ তেওঁ নিজৰ সকলো শক্তি প্ৰয়োগ কৰিছিল। ঠোঁট, নখ আৰু ডেউকাৰ সহায়ত ৰাৱণক আক্ৰমণ কৰাৰ লগতে তেওঁৰ পুষ্পক বিমানখনো ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিছিল।
যুদ্ধৰ এটা পৰ্যায়ত জটায়ুৱে ৰাৱণক ইমানেই আঘাত কৰিছিল যে ৰাৱণৰ মূৰটোও দেহৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হৈছিল বুলি চলচ্চিত্ৰখনত দেখুওৱা হৈছে। অৱশ্যে ৰাৱণৰ ঐশ্বৰিক শক্তিৰ ফলত পুনৰ মূৰ গজি উঠে। পৰৱৰ্তী সময়ত ৰাৱণে প্ৰচণ্ড প্ৰত্যাক্ৰমণ কৰি জটায়ুৰ এখন ডেউকা কাটি পেলায়। অৱশেষত তৰোৱালেৰে আঘাত কৰি তেওঁক গুৰুতৰভাৱে আহত কৰে।
জটায়ুৰ নখ কিয় নিজৰ সৈতে লৈ গৈছিল ৰাৱণে?
চলচ্চিত্ৰখনৰ এই দৃশ্যটোৰ আঁৰত ৰাৱণৰ অহংকাৰ আৰু আঘাতপ্ৰাপ্ত আত্মসন্মানৰ প্ৰতিফলন থকা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।
ৰাৱণ আছিল অতি অহংকাৰী ৰজা। নিজৰ শক্তি আৰু ক্ষমতাক লৈ তেওঁৰ আছিল অপৰিসীম গৰ্ব। তেওঁ বিচাৰিছিল যে তিনিলোকৰ সকলোৱে তেওঁৰ সন্মুখত মূৰ দোঁৱাওক আৰু তেওঁৰ আদেশ মানি চলক।
এনে এজন শক্তিশালী ৰজাক এগৰাকী বৃদ্ধ পক্ষীৰাজে কেৱল প্ৰত্যাহ্বান জনোৱাই নহয়, গুৰুতৰভাৱে আঘাতো কৰিছিল। আনকি তেওঁৰ মূৰটোও দেহৰ পৰা বিচ্ছিন্ন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। এই ঘটনাই ৰাৱণৰ অহংকাৰত আঘাত হানিছিল।
সেয়েহে জটায়ুক পৰাস্ত কৰাৰ পিছত তেওঁৰ সেই নখটো ভাঙি নিজৰ সৈতে লৈ যোৱাটো ৰাৱণৰ বাবে এক প্ৰতীকী কাৰ্য হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। যিটো নখেৰে জটায়ুৱে তেওঁক আঘাত কৰিছিল, সেই নখটো নিজৰ ওচৰত ৰাখি তেওঁ হয়তো সেই অপমানৰ স্মৃতি সাঁচি ৰাখিব বিচাৰিছিল। একে সময়তে নিজৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বীক পৰাস্ত কৰাৰ পিছতো তেওঁৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ মনোভাবো ইয়াত প্ৰকাশ পাইছে।
মূল বাল্মীকি ৰামায়ণত আছেনে এই ঘটনা?
এইখিনিতে এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা জানি থোৱা প্ৰয়োজন। চলচ্চিত্ৰখনত দেখুওৱা ৰাৱণে জটায়ুৰ নখ ভাঙি নিজৰ সৈতে ৰখাৰ ঘটনাটো মূল বাল্মীকি ৰামায়ণত উল্লেখ নাই। ই পৰিচালক আৰু নিৰ্মাতাসকলে চৰিত্ৰটোৰ অহংকাৰ আৰু মানসিক অৱস্থা প্ৰকাশ কৰিবলৈ সংযোজন কৰা এক সৃজনশীল দৃশ্য।
বাল্মীকি ৰামায়ণৰ অৰণ্যকাণ্ডৰ ৫১তম সৰ্গত ৰাৱণ আৰু জটায়ুৰ যুদ্ধৰ বিস্তৃত বৰ্ণনা আছে। তাত জটায়ুৱে ৰাৱণৰ ৰথ ধ্বংস কৰা, তেওঁৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ ক্ষতিসাধন কৰা আৰু নিজৰ নখ-ঠোঁটেৰে আক্ৰমণ কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে।
অৱশেষত ৰাৱণে তৰোৱালেৰে জটায়ুৰ ডেউকা কাটি পেলায়। কিন্তু জটায়ুৰ নখ ভাঙি নিজৰ সৈতে লৈ যোৱাৰ কোনো বৰ্ণনা মূল মহাকাব্যখনত পোৱা নাযায়।
পৰাজিত হৈছিল জটায়ু, কিন্তু জয়ী হৈছিল সাহস
জটায়ুৰ কাহিনীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিক্ষা হৈছে সাহস আৰু কৰ্তব্যনিষ্ঠা। তেওঁ জানিছিল যে ৰাৱণৰ দৰে শক্তিশালী ৰজাৰ সৈতে যুদ্ধ কৰি জয়ী হোৱাটো প্ৰায় অসম্ভৱ। তথাপিও এগৰাকী অসহায় নাৰীক ৰক্ষা কৰিবলৈ তেওঁ নিজৰ জীৱনকো তুচ্ছ জ্ঞান কৰিছিল।
গুৰুতৰভাৱে আহত হোৱাৰ পিছতো জটায়ু মৃত্যুৰ পূৰ্বে ভগৱান ৰাম আৰু লক্ষ্মণক সীতাহৰণৰ বিষয়ে সকলো কথা জনাইছিল। ৰাৱণে সীতাক কোন দিশলৈ লৈ গৈছিল, সেই তথ্যও তেওঁ ৰামক দিছিল। এই তথ্যই পৰৱৰ্তী সময়ত সীতাৰ সন্ধান আৰু ৰাৱণৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।
প্ৰকৃততে জটায়ুৰ পৰাজয় কেৱল শাৰীৰিক আছিল। তেওঁ নিজৰ জীৱন বিপন্ন কৰিও অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে থিয় দিয়াৰ যি সাহস দেখুৱাইছিল, সেয়াই তেওঁক ৰামায়ণৰ অন্যতম শ্ৰদ্ধাৰ চৰিত্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। আনহাতে, চলচ্চিত্ৰখনত ৰাৱণে জটায়ুৰ নখ নিজৰ সৈতে ৰখাৰ দৃশ্যটোৱে তেওঁৰ অহংকাৰৰ লগতে জটায়ুৰ পৰাক্ৰমৰো এক বিশেষ স্মাৰক হিচাপে কাম কৰিছে।
