চীনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি তথা চীনা কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ সৰ্বোচ্চ নেতা ছি জিনপিঙৰ নেতৃত্বত দেশখনত দুৰ্নীতিবিৰোধী অভিযানৰ নামত চলি থকা ব্যাপক ৰাজনৈতিক শুদ্ধি অভিযানে এইবাৰ লাভ কৰিছে নতুন মাত্ৰা। দলৰ শীৰ্ষ নেতৃত্বৰ ৩৩গৰাকী বিষয়াৰ বহিষ্কাৰ আনুষ্ঠানিকভাৱে নিশ্চিত কৰাৰ লগতে শীৰ্ষ সামৰিক বিষয়া ঝাং শ্বেংমিনক শক্তিশালী পলিটব্যুৰোলৈ উন্নীত কৰা হৈছে। চীনৰ ৰাজনৈতিক মহলত এই ঘটনাক দলীয় অনুশাসন কঠোৰ কৰা, সামৰিক নেতৃত্বৰ পুনৰ্গঠন আৰু ছি জিনপিঙৰ ব্যক্তিগত ক্ষমতা অধিক সুদৃঢ় কৰাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হিচাপে বিবেচনা কৰা হৈছে।
বেইজিঙত অনুষ্ঠিত চীনা কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ কেন্দ্ৰীয় সমিতিৰ চাৰিদিনীয়া ৰুদ্ধদ্বাৰ বৈঠক, অৰ্থাৎ পঞ্চম প্লেনামত এই সিদ্ধান্তসমূহ গ্ৰহণ কৰা হয়। বৈঠকখনত দলীয় অনুশাসন, দুৰ্নীতিবিৰোধী অভিযান আৰু নেতৃত্বৰ পুনৰীক্ষণৰ বিষয়সমূহে বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰে।
কেন্দ্ৰীয় সমিতিৰ এক-চতুৰ্থাংশতকৈ অধিক সদস্য অনুপস্থিত
এই বৈঠকৰ অন্যতম লক্ষণীয় দিশ আছিল কেন্দ্ৰীয় সমিতিৰ সদস্যসকলৰ বৃহৎ সংখ্যক অনুপস্থিতি। ২০২২ চনত নিৰ্বাচিত কৰা কেন্দ্ৰীয় সমিতিৰ মূল আৰু বিকল্প সদস্যৰ মুঠ সংখ্যা আছিল ৩৭৬। কিন্তু এইবাৰৰ বৈঠকত উপস্থিত থাকে মাত্ৰ ২৭৯গৰাকী সদস্য।
অৰ্থাৎ, মূল সদস্যপদৰ গঠনৰ তুলনাত এক-চতুৰ্থাংশতকৈ অধিক সদস্য এই বৈঠকত অনুপস্থিত আছিল। চৰকাৰী সংবাদ সংস্থা ছিনহুৱাই প্ৰকাশ কৰা বৈঠকৰ সাৰাংশ অনুসৰি, এই অনুপস্থিতিৰ আঁৰত আছে ব্যাপক শুদ্ধি অভিযান আৰু কেইবাগৰাকীও শীৰ্ষ বিষয়াৰ বিৰুদ্ধে গ্ৰহণ কৰা শাস্তিমূলক ব্যৱস্থা।
মাও জে-ডঙৰ শাসনকালৰ পিছৰ সময়ছোৱাত কেন্দ্ৰীয় সমিতিৰ বৈঠকত এয়া অন্যতম বৃহৎ অনুপস্থিতিৰ ঘটনা হিচাপে বিবেচিত হৈছে। ইয়াৰ ফলত চীনৰ ৰাজনৈতিক আৰু সামৰিক নেতৃত্বৰ ভিতৰত চলি থকা ব্যাপক ৰদবদলৰ পৰিসৰ পুনৰ চৰ্চালৈ আহিছে।
৩৩গৰাকী জ্যেষ্ঠ বিষয়াক দলৰ পৰা বহিষ্কাৰ
পঞ্চম প্লেনামত ৩৩গৰাকী বিষয়াৰ চীনা কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ সদস্যপদৰ পৰা বহিষ্কাৰ আনুষ্ঠানিকভাৱে নিশ্চিত কৰা হয়। বহিষ্কৃতসকলৰ ভিতৰত আছে প্ৰাক্তন পলিটব্যুৰো সদস্য মা শ্বিংৰুই আৰু ঝাং ইউশ্বিয়া, প্ৰাক্তন জ্যেষ্ঠ কূটনীতিক লিউ জিয়ানছাও আৰু প্ৰাক্তন উদ্যোগ মন্ত্ৰী জিন ঝুৱাংলং।
বহিষ্কৃত ৩৩গৰাকী বিষয়াৰ ভিতৰত ১৬গৰাকীয়েই সামৰিক বাহিনীৰ সৈতে জড়িত। এই তথ্যই চীনৰ সামৰিক নেতৃত্বৰ ভিতৰতো যে ব্যাপক শুদ্ধি অভিযান চলি আছে, সেই কথা স্পষ্ট কৰিছে।
অৱশ্যে, এই বিষয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে সুনিৰ্দিষ্ট অভিযোগসমূহ ৰাজহুৱাভাৱে স্পষ্ট কৰা হোৱা নাই। চৰকাৰী বিবৃতিত তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে ‘গুৰুতৰ অনুশাসন আৰু আইনী উলংঘন’ৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছে। ছি জিনপিঙৰ শাসনকালত এনে শব্দবন্ধ দুৰ্নীতি বা দলীয় অনুশাসন ভংগৰ অভিযোগৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰায়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
সামৰিক নেতৃত্বত ব্যাপক অভিযান
চীনৰ সামৰিক বাহিনীৰ শীৰ্ষ নেতৃত্বত চলি থকা ৰদবদল এইবাৰৰ বৈঠকৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ। বহিষ্কৃত নেতাসকলৰ ভিতৰত আছে কেন্দ্ৰীয় সামৰিক আয়োগৰ প্ৰাক্তন উপাধ্যক্ষ ঝাং ইউশ্বিয়া আৰু জ্যেষ্ঠ সামৰিক বিষয়া লিউ ঝেনলি।
চীনৰ সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ ৰখা কেন্দ্ৰীয় সামৰিক আয়োগ দেশখনৰ সামৰিক ক্ষমতাৰ সৰ্বোচ্চ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণকাৰী সংস্থা। সাতজনীয়া এই আয়োগত এতিয়া সদস্যৰ সংখ্যা হ্ৰাস পাই দুগৰাকীলৈ আহিছে—অধ্যক্ষ হিচাপে ছি জিনপিং আৰু উপাধ্যক্ষ হিচাপে ঝাং শ্বেংমিন।
সামৰিক বাহিনীৰ শীৰ্ষ পৰ্যায়ত এনে ব্যাপক ৰদবদলে চীনৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ নেতৃত্ব, সাংগঠনিক স্থিৰতা আৰু যুদ্ধ-প্ৰস্তুতিক লৈও প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। এফালে চীনে আধুনিক সামৰিক প্ৰযুক্তি আৰু অত্যাধুনিক অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ ক্ষেত্ৰত নিজৰ শক্তি প্ৰদৰ্শন কৰি আহিছে; আনফালে, শীৰ্ষ সামৰিক বিষয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে চলা শুদ্ধি অভিযানে বাহিনীৰ ভিতৰুৱা নেতৃত্বৰ স্থিৰতাক লৈ অনিশ্চয়তা সৃষ্টি কৰিছে।
দুৰ্নীতিবিৰোধী অভিযান, নে ক্ষমতা অধিক কেন্দ্ৰীভূত কৰাৰ কৌশল?
ছি জিনপিঙে দীৰ্ঘদিন ধৰি দুৰ্নীতিৰ বিৰুদ্ধে কঠোৰ অভিযান চলাই আহিছে। তেওঁৰ চৰকাৰৰ মতে, এই অভিযানৰ উদ্দেশ্য হৈছে দলীয় অনুশাসন বজাই ৰখা, দুৰ্নীতি নিৰ্মূল কৰা আৰু চৰকাৰী তথা সামৰিক ব্যৱস্থাৰ কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি কৰা।
কিন্তু ৰাজনৈতিক বিশ্লেষকসকলৰ একাংশই এই অভিযানক কেৱল দুৰ্নীতি নিৰ্মূলৰ পদক্ষেপ হিচাপে নেদেখে। তেওঁলোকৰ মতে, ইয়াৰ জৰিয়তে দলৰ ভিতৰত সম্ভাৱ্য প্ৰতিদ্বন্দ্বীসকলক আঁতৰাই ছি জিনপিঙৰ কৰ্তৃত্ব অধিক সুদৃঢ় কৰাৰ প্ৰচেষ্টাও চলিছে।
কাৰ্নেগী চীনৰ অনাবাসী গৱেষক চং জিয়া আনে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে এই অভিযান ক্ৰমান্বয়ে কৰ্তৃত্ব সুদৃঢ় আৰু অক্ষুণ্ণ ৰখাৰ প্ৰচেষ্টালৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে। তেওঁৰ মতে, অভিযানৰ পৰিসৰ কেৱল প্ৰকৃত দুৰ্নীতিৰ সমস্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰি ছি জিনপিঙে নিজৰ ক্ষমতা কিমান সুৰক্ষিত বুলি অনুভৱ কৰে, তাৰ ওপৰতো নিৰ্ভৰ কৰিব পাৰে।
এই ব্যাখ্যাই চীনৰ ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাত ক্ষমতাৰ কেন্দ্ৰীভৱন আৰু দলীয় অনুশাসনৰ নামত চলা ব্যৱস্থাৰ প্ৰকৃত উদ্দেশ্যক লৈ নতুন বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছে।
২০২৭ চনৰ দলীয় কংগ্ৰেছক লৈ ৰাজনৈতিক তৎপৰতা
পঞ্চম প্লেনামৰ আন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সিদ্ধান্ত হৈছে ২০২৭ চনৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত বেইজিঙত চীনা কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ ২১সংখ্যক দলীয় কংগ্ৰেছ অনুষ্ঠিত কৰাৰ সময়সীমা নিৰ্ধাৰণ।
এই কংগ্ৰেছতে দলৰ পৰৱৰ্তী শীৰ্ষ নেতৃত্ব নিৰ্বাচনৰ প্ৰক্ৰিয়া আগবাঢ়িব। চীনৰ ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাত দলীয় কংগ্ৰেছ হৈছে সৰ্বোচ্চ নেতৃত্ব নিৰ্ধাৰণৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মঞ্চ। সেয়েহে, ২০২৭ চনৰ কংগ্ৰেছৰ পূৰ্বে চলি থকা শুদ্ধি অভিযান আৰু নেতৃত্বৰ পুনৰ্গঠনক বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ বুলি গণ্য কৰা হৈছে।
ৰাজনৈতিক বিশ্লেষকসকলৰ একাংশই অনুমান কৰিছে যে ছি জিনপিঙে ২০২৭ চনত চতুৰ্থটো কাৰ্যকালৰ বাবেও নেতৃত্বত থকাৰ চেষ্টা কৰিব পাৰে। তেওঁ ইতিমধ্যে চীনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে নিৰ্ধাৰিত দুটা কাৰ্যকালৰ সীমা আঁতৰোৱাৰ পিছত তৃতীয় কাৰ্যকালত অধিষ্ঠিত হৈছে।
যদি তেওঁ চতুৰ্থ কাৰ্যকালৰ বাবেও নেতৃত্বত থাকে, তেন্তে সেয়া আধুনিক চীনৰ ৰাজনীতিত এক উল্লেখযোগ্য পৰিঘটনা হ’ব। মাও জে-ডঙৰ পিছত আন কোনো চীনা নেতাই এনে দীৰ্ঘদিনীয়া শাসনৰ নজিৰ স্থাপন কৰা নাই।
ঝাং শ্বেংমিনৰ পদোন্নতিৰ তাৎপৰ্য
এইবাৰৰ প্লেনামত শীৰ্ষ সামৰিক বিষয়া ঝাং শ্বেংমিনক পলিটব্যুৰোলৈ উন্নীত কৰাটোও বিশেষভাৱে তাৎপৰ্যপূৰ্ণ। চীনা কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ ২৪জনীয়া পলিটব্যুৰো হৈছে দেশখনৰ অন্যতম শক্তিশালী ৰাজনৈতিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণকাৰী মঞ্চ।
পূৰ্বৰ কেইবাগৰাকীও সদস্যৰ বহিষ্কাৰ আৰু অপসাৰণৰ ফলত পলিটব্যুৰোৰ সদস্যসংখ্যা হ্ৰাস পাইছিল। ঝাং শ্বেংমিনৰ পদোন্নতিয়ে সদস্যসংখ্যা পুনৰ ২২লৈ বৃদ্ধি কৰিছে।
বিশ্লেষকসকলৰ মতে, ২০২৭ চনৰ নেতৃত্ব নিৰ্বাচনৰ পূৰ্বে দলৰ ভিতৰত বিশ্বাসযোগ্য আৰু অনুগত নেতৃত্বৰ স্থান সুদৃঢ় কৰাটো ছি জিনপিঙৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে। বিশেষকৈ সামৰিক নেতৃত্বৰ ক্ষেত্ৰত চলি থকা ৰদবদলে এই প্ৰক্ৰিয়াক অধিক তাৎপৰ্যপূৰ্ণ কৰি তুলিছে।
ক্ষমতা কেন্দ্ৰীভূতকৰণে ভৱিষ্যতে সৃষ্টি কৰিব পাৰে নেতৃত্বৰ সংকট
ছি জিনপিঙৰ নেতৃত্বত চীনৰ ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাত ক্ষমতাৰ কেন্দ্ৰীভৱন ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পাইছে। শীৰ্ষ বিষয়াসকলৰ অপসাৰণ, সামৰিক নেতৃত্বৰ পুনৰ্গঠন আৰু দলীয় অনুশাসনৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰাৰ জৰিয়তে তেওঁ নিজৰ কৰ্তৃত্ব অধিক সুদৃঢ় কৰাৰ পথত আগবাঢ়িছে বুলি বিশ্লেষকসকলৰ একাংশই মত প্ৰকাশ কৰিছে।
অৱশ্যে, ক্ষমতা এজন নেতাৰ হাতত অধিক কেন্দ্ৰীভূত হোৱাৰ ফলত দীৰ্ঘম্যাদীভাৱে উত্তৰাধিকাৰী নিৰ্বাচন আৰু নেতৃত্বৰ পৰিৱৰ্তনৰ ক্ষেত্ৰত জটিলতা সৃষ্টি হোৱাৰ আশংকাও আছে। ছি জিনপিঙৰ বয়স বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতে নেতৃত্বৰ পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰশ্ন উত্থাপিত হ’লে শক্তিশালী বিকল্প নেতৃত্বৰ অভাৱে ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে।
সেয়েহে, চীনৰ এই শুদ্ধি অভিযান কেৱল দুৰ্নীতিৰ বিৰুদ্ধে চলা ব্যৱস্থা নহয়; ই দেশখনৰ ভৱিষ্যৎ ৰাজনৈতিক নেতৃত্ব, সামৰিক ক্ষমতাৰ গাঁথনি আৰু কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ ভিতৰুৱা ক্ষমতাৰ ভাৰসাম্য নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰতো গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিব পাৰে।
২০২৭ চনৰ দলীয় কংগ্ৰেছলৈ মাজত থকা সময়ছোৱাত ছি জিনপিঙে কেনেদৰে নিজৰ নেতৃত্বৰ ভেটি সুদৃঢ় কৰে আৰু চীনৰ পৰৱৰ্তী ৰাজনৈতিক নেতৃত্বৰ গাঁথনি কেনেদৰে নিৰ্ধাৰিত হয়, এতিয়া সেয়াই হ’ব আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনীতিৰ অন্যতম লক্ষ্যণীয় বিষয়।
