আজি বিশ্ব গঁড় দিৱস। প্ৰতি বছৰে ২২ ছেপ্টেম্বৰত বিশ্বৰ পাঁচটা গঁড় প্ৰজাতিৰ সংৰক্ষণৰ প্ৰতি সজাগতা সৃষ্টি কৰাৰ উদ্দেশ্যে এই দিৱস পালন কৰা হয়। বিশ্ব গঁড় দিৱস ২০২৬ৰ সময়ত ভাৰতত এশিঙীয়া গঁড়ৰ সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত লাভ কৰা অগ্ৰগতি পুনৰ চৰ্চালৈ আহিছে। কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানতো বিশ্ব গঁড় দিৱসৰ লগত সংগতি ৰাখি আয়োজন কৰা হৈছে বৰ্ণাঢ্য অনুষ্ঠান। ‘গঁড়ৰ বাবে এটি সুন্দৰ ভৱিষ্যত নিৰ্মাণ কৰা আৰু ৫টা প্ৰজাতিৰ গঁড়ক জীৱিত আৰু সুৰক্ষিত কৰা’ লক্ষ্যৰে এইবাৰ বিশ্ব গঁড় দিৱস পালন কৰা হ’ব। এই উপলক্ষে কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ কঁহৰাত থকা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেক্ষাগৃহত আয়োজন কৰা হৈছে বিভিন্ন কাৰ্যসূচী।
ভাৰত হৈছে বিশ্বৰ এশিঙীয়া গঁড়ৰ অন্যতম প্ৰধান বাসস্থান। International Rhino Foundationৰ তথ্য অনুসৰি, ২০২৪ চনলৈ ভাৰতত এই প্ৰজাতিৰ গঁড়ৰ সংখ্যা আছিল ৩,৩২৩টা। বিশ্বজুৰি এশিঙীয়া গঁড়ৰ সংখ্যা আছিল প্ৰায় ৪,০৭৫টা।
অৱশ্যে, ইয়াৰ পিছত বিভিন্ন ৰাজ্যত পৃথক সময়ত নতুন গণনা আৰু সমীক্ষা অনুষ্ঠিত হৈছে। শেহতীয়া তথ্য অনুসৰি, অসমত ৩,২৬০টা, পশ্চিমবংগত ৩৯২টা আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দুদ্ৱাত ৫৩টা গঁড় পোৱা গৈছে। এই গণনাসমূহ পৃথক সময়ত অনুষ্ঠিত হোৱাৰ বাবে সংখ্যাবোৰ পোনপটীয়াকৈ যোগ কৰি ভাৰতৰ বৰ্তমান মুঠ জনসংখ্যা নিৰ্ধাৰণ কৰিব নোৱাৰি।
অসম হৈছে ভাৰতৰ এশিঙীয়া গঁড়ৰ মুখ্য স্থান। ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ত প্ৰকাশিত শেহতীয়া ৰাজ্যিক সমীক্ষা অনুসৰি, অসমত ৩,২৬০টা এশিঙীয়া গঁড় আছে।
ৰাজ্যখনৰ গঁড়ৰ সৰ্বাধিক ঘনত্ব কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত। ২০২২ চনৰ গণনাত কাজিৰঙাত ২,৬১৩টা গঁড় পোৱা গৈছিল। পবিতৰা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, ওৰাং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু মানস ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানো অসমৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ গঁড়ৰ বাসস্থান।
International Rhino Foundationৰ শেহতীয়া তথ্য অনুসৰি, ২০২৫ চনত অসমত কোনো গঁড় চোৰাং চিকাৰৰ ঘটনা নথিভুক্ত হোৱা নাছিল। ২০২২ চনতো ৰাজ্যখনত গঁড় চোৰাং চিকাৰৰ ঘটনা শূন্য আছিল।
পশ্চিমবংগত মাৰ্চ ২০২৫ত অনুষ্ঠিত গঁড় গণনাত মুঠ ৩৯২টা গঁড় পোৱা গৈছিল। পূৰ্বৰ গণনাত এই সংখ্যা আছিল ২২৯টা।
গণনা অনুসৰি, জলদাপাৰা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত ৩৩১টা আৰু গৰুমাৰা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত ৬১টা গঁড় আছে। ৰাজ্যখনৰ আন কিছুমান অঞ্চলকো গণনাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। কাজিৰঙাৰ পিছত জলদাপাৰা এশিঙীয়া গঁড়ৰ অন্যতম বৃহৎ বাসস্থান হিচাপে পৰিচিত।
উত্তৰ প্ৰদেশৰ দুদ্ৱা টাইগাৰ ৰিজাৰ্ভত জুন ২০২৬ত অনুষ্ঠিত গঁড় গণনাত ৫৩টা গঁড় পোৱা যায়। ইয়াৰে ১৭টা মতা, ২৫টা মাইকী আৰু ১১টা পোৱালি তথা উপ-প্ৰাপ্তবয়স্ক গঁড়। পূৰ্বৰ গণনাত ৫১টা গঁড় পোৱা গৈছিল।
দুদ্ৱাত গঁড় সংৰক্ষণৰ এক ঐতিহাসিক পটভূমি আছে। অঞ্চলটোত এশিঙীয়া গঁড় বিলুপ্ত হোৱাৰ বহু বছৰৰ পিছত ১৯৮৪ চনত অসম আৰু নেপালৰ পৰা সাতটা গঁড় আনি পুনৰ সংস্থাপনৰ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰা হৈছিল।
International Rhino Foundation-ৰ State of the Rhino 2025 প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ২০২৫ চনৰ মাৰ্চলৈ এছিয়াত এশিঙীয়া গঁড়ৰ সংখ্যা প্ৰায় ৪,০৭৫টা। ইয়াৰে ভাৰতত ৩,৩২৩টা আৰু নেপালত ৭৫২টা।
২০০৭ চনত ভাৰতত এশিঙীয়া গঁড়ৰ সংখ্যা প্ৰায় ২,১৫০টা আছিল। ২০২৪ চনলৈ এই সংখ্যা ৩,৩২৩টালৈ বৃদ্ধি পোৱাটোৱে দীৰ্ঘম্যাদী সংৰক্ষণ প্ৰচেষ্টাৰ অগ্ৰগতিৰ ইংগিত দিয়ে।
এশিঙীয়া গঁড় এসময়ত উত্তৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ বিস্তৃত অঞ্চলত পোৱা গৈছিল। কিন্তু অত্যধিক চিকাৰ আৰু বাসস্থান ধ্বংসৰ ফলত ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইয়াৰ সংখ্যা প্ৰায় ২০০টালৈ হ্ৰাস পাইছিল।
পিছলৈ ভাৰত আৰু নেপালত কঠোৰ সুৰক্ষা, সংৰক্ষণ আৰু বাসস্থান ব্যৱস্থাপনাৰ ফলত গঁড়ৰ সংখ্যা পুনৰ বৃদ্ধি পায়। বিশেষকৈ অসম আৰু কাজিৰঙা এই পুনৰুদ্ধাৰৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।
গঁড়ৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পালেও সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰত্যাহ্বান অব্যাহত আছে। বাসস্থানৰ অৱক্ষয়, আগ্ৰাসী উদ্ভিদৰ বিস্তাৰ আৰু ঘাঁহনিৰ ওপৰত বৃদ্ধি পোৱা চাপ গঁড়ৰ বাবে দীৰ্ঘম্যাদী সমস্যা হিচাপে দেখা দিছে।
চোৰাং চিকাৰ ৰোধো গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ আছে। International Rhino Foundationৰ ২০২৬ চনৰ প্ৰতিবেদন সম্পৰ্কীয় প্ৰকাশিত তথ্য অনুসৰি, ২০২৫ চনত ভাৰত, নেপাল আৰু ইণ্ডোনেছিয়াত কোনো গঁড় চোৰাং চিকাৰৰ ঘটনা নথিভুক্ত হোৱা নাছিল।
বিশ্ব গঁড় দিৱসৰ প্ৰাকক্ষণত সংৰক্ষণবিদসকলৰ বাবে মূল লক্ষ্য হৈছে—গঁড়ৰ সংখ্যা বৃদ্ধিৰ লগতে ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক বাসস্থান সুৰক্ষিত কৰা আৰু ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মৰ বাবে এই বিৰল প্ৰজাতিটোক সংৰক্ষণ কৰা।
