২৪ ছেপ্টেম্বৰত ৱাশ্বিংটনত আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্প আৰু চীনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি শ্বি জিনপিঙৰ মাজত হ’বলগীয়া বৈঠকক লৈ ভাৰতৰ কূটনৈতিক মহলত বিশেষ চৰ্চা চলিছে। বাণিজ্য, বিৰল খনিজ, প্ৰযুক্তি আৰু ইৰানৰ সৈতে চীনৰ আৰ্থিক সম্পৰ্ককে ধৰি কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয় আলোচনাত স্থান পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।
বিগত কেইবামাহ ধৰি চলি অহা আলোচনাৰ মূল লক্ষ্য হৈছে দুয়োখন দেশৰ মাজৰ বাণিজ্যিক সংঘাত নিয়ন্ত্ৰণ কৰা, শুল্কৰ বিষয়ত বুজাবুজি গঢ়ি তোলা আৰু অৰ্থনৈতিক সম্পৰ্কৰ কিছু ক্ষেত্ৰত স্থিৰতা অনা। অৱশ্যে, অৰ্থনৈতিক সহযোগিতাৰ সম্ভাৱনা থাকিলেও প্ৰযুক্তি আৰু সামৰিক শক্তিক লৈ আমেৰিকা-চীনৰ কৌশলগত প্ৰতিযোগিতা অব্যাহত আছে।
ভাৰতৰ বাবে কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ এই বৈঠক?
চীনৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ভাৰতৰ কৌশলগত গুৰুত্ব আমেৰিকাৰ বাবে বৃদ্ধি পাইছে। ভাৰত-প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলত ভাৰতৰ ভৌগোলিক অৱস্থান, সামৰিক সামৰ্থ্য, বৃহৎ বজাৰ আৰু অৰ্থনৈতিক সম্ভাৱনাই আমেৰিকাৰ সৈতে সম্পৰ্কক বিশেষ তাৎপৰ্য প্ৰদান কৰিছে।
কিন্তু ট্ৰাম্পে যদি চীনৰ সৈতে পোনপটীয়া আলোচনাৰ জৰিয়তে নিজৰ কিছুমান লক্ষ্য পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়, তেন্তে কিছুমান ক্ষেত্ৰত আমেৰিকাৰ বাবে ভাৰতৰ তাৎক্ষণিক প্ৰয়োজনীয়তাৰ পৰিৱৰ্তন ঘটিব পাৰে।
বিৰল খনিজ আৰু প্ৰযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰভাৱ
বিৰল খনিজ আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ খনিজ পদাৰ্থৰ প্ৰক্ৰিয়াকৰণত চীনৰ আধিপত্য আছে। আমেৰিকাই এই ক্ষেত্ৰত চীনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰি বিকল্প যোগান ব্যৱস্থা গঢ়ি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰিছে। ভাৰতেও নিজা খনিজ সম্পদৰ বিকাশ আৰু বিশ্বৰ যোগান শৃংখলত নিজৰ স্থান শক্তিশালী কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলাইছে।
চীনৰ পৰা অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য যোগান নিশ্চিত হ’লে আমেৰিকাৰ বাবে বিকল্প যোগানকাৰী হিচাপে ভাৰতৰ তাৎক্ষণিক গুৰুত্ব কিছু হ্ৰাস পাব পাৰে। অৱশ্যে, যোগানৰ উৎস বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ কৰাৰ আমেৰিকাৰ আগ্ৰহ সম্পূৰ্ণৰূপে শেষ নহ’ব।
প্ৰযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰতো একেধৰণৰ পৰিস্থিতি দেখা যাব পাৰে। উন্নত ছেমিকণ্ডাক্টৰ আৰু কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ ক্ষেত্ৰত আমেৰিকা আৰু চীনৰ প্ৰতিযোগিতা অব্যাহত থকাৰ সময়তে ভাৰতে আমেৰিকাৰ সৈতে প্ৰযুক্তি আৰু উদ্যোগিক সহযোগিতা বৃদ্ধিৰ সুযোগ লাভ কৰিছে।
আমেৰিকা-চীনৰ আলোচনাত ইৰানৰ সৈতে চীনৰ আৰ্থিক সম্পৰ্কইও গুৰুত্ব লাভ কৰিছে। ইৰানৰ ওপৰত আৰ্থিক নিষেধাজ্ঞাৰ জৰিয়তে চাপ সৃষ্টি কৰি অহা আমেৰিকাই এই বিষয়ত চীনৰ সহযোগিতা বিচাৰিছে।
ইয়াৰ সৈতে ভাৰতৰ স্বাৰ্থও জড়িত হৈ আছে।বিশেষকৈ হৰমুজ প্ৰণালীৰে জাহাজ চলাচলত ব্যাঘাত ঘটিলে ভাৰতৰ শক্তি যোগান আৰু অৰ্থনীতিত প্ৰভাৱ পৰিব।
আলোচনা সফল হ’লে কি হ’ব?
চীনৰ পৰা বাণিজ্য, বিৰল খনিজ আৰু ইৰানৰ প্ৰসংগত সহযোগিতা লাভ কৰিলে আমেৰিকাই কিছুমান বিষয়ত অধিক স্থিৰতা লাভ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ ফলত বিশ্বৰ অৰ্থনৈতিক অনিশ্চয়তা কিছু হ্ৰাস পোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকিব।
কিন্তু চীনৰ সৈতে বুজাবুজি হ’লেও আমেৰিকাৰ বাবে ভাৰতৰ কৌশলগত গুৰুত্ব শেষ নহ’ব। ভাৰতৰ সামৰিক সামৰ্থ্য, বজাৰ, প্ৰযুক্তিগত সম্ভাৱনা আৰু ভাৰত-প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলত ভূমিকা গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ থাকিব।
আলোচনা বিফল হ’লে কি হ’ব?
‘ট্ৰাম্প- শ্বি’ৰ আলোচনা বিফল হ’লে চীনৰ সৈতে আমেৰিকাৰ প্ৰতিযোগিতা অধিক তীব্ৰ হ’ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত প্ৰযুক্তি, প্ৰতিৰক্ষা আৰু আঞ্চলিক নিৰাপত্তাৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ গুৰুত্ব বৃদ্ধি পোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকিব।
অৱশ্যে, চীনৰ সৈতে আলোচনা ব্যৰ্থ হোৱাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে আমেৰিকাই ভাৰতৰ প্ৰতি অধিক নমনীয় নীতি গ্ৰহণ কৰিব। ট্ৰাম্পে ভাৰতৰ পৰা অধিক বাণিজ্যিক আৰু কৌশলগত ৰেহাই বিচৰাৰ সম্ভাৱনাও নুই কৰিব নোৱাৰি।
ভাৰতৰ বাবে মূল প্ৰশ্ন
ভাৰতৰ বাবে এই বৈঠকৰ তাৎপৰ্য কেৱল ট্ৰাম্প আৰু ছিৰ মাজত চুক্তি হয় নে নহয়, তাত সীমাবদ্ধ নহয়। বৰঞ্চ চীনৰ সৈতে আলোচনাৰ পিছত আমেৰিকাই ভাৰতৰ পৰা কি বিচাৰে আৰু ভাৰতৰ কৌশলগত গুৰুত্বক কেনেদৰে মূল্যায়ন কৰে, সেয়াহে হ’ব মূল প্ৰশ্ন।
দশকজুৰি আমেৰিকা, ৰাছিয়া, ইউৰোপ, জাপান আৰু অন্যান্য শক্তিৰ সৈতে সম্পৰ্ক বজাই ৰখা ভাৰতে নিজৰ কৌশলগত স্বায়ত্তশাসন অব্যাহত ৰখাৰ লগতে অৰ্থনৈতিক, প্ৰযুক্তিগত আৰু সামৰিক সামৰ্থ্য অধিক শক্তিশালী কৰিব লাগিব।
