প্ৰতিবাদ কৰাৰ অধিকাৰ সকলোৰে আছে, কিন্তু প্ৰতিবাদৰ নামত কোনো ব্যক্তি বা সংগঠনে অনিৰ্দিষ্টকাললৈ ৰাজহুৱা স্থান দখল কৰি ৰাখিব নোৱাৰে। মঙলবাৰে এই গুৰুত্বপূৰ্ণ মন্তব্য কৰে দেশৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে।
দিল্লীৰ জন্তৰ-মন্তৰ আৰু ৰামলীলা ময়দানত শেহতীয়াকৈ অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰতিবাদক কেন্দ্ৰ কৰি দাখিল কৰা কেইবাখনো আবেদনৰ শুনানিৰ সময়ত এই মন্তব্য কৰে মুখ্য ন্যায়াধীশ সূৰ্য কান্তৰ নেতৃত্বাধীন বিচাৰপীঠে।
উচ্চতম ন্যায়ালয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে প্ৰতিবাদৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত স্থানসমূহতো নিৰ্দিষ্ট সময়সীমা থাকিব লাগিব। কিয়নো এখন ঠাইত এটা সংগঠনে দীৰ্ঘদিন ধৰি প্ৰতিবাদ চলাই থাকিলে আন সংগঠন আৰু সাধাৰণ নাগৰিকসকলেও নিজৰ দাবী উত্থাপন কৰাৰ সুযোগৰ পৰা বঞ্চিত হ’ব পাৰে।
মুখ্য ন্যায়াধীশ সূৰ্য কান্তে কয়, “কোনো এখন স্থান চিৰদিনৰ বাবে দখল কৰি ৰাখিব নোৱাৰি। আন প্ৰতিবাদকাৰীসকল ক’লৈ যাব? কৃষক বা অধিবক্তাসকলে ক’ত প্ৰতিবাদ কৰিব? প্ৰতিবাদ কৰাৰ অধিকাৰ সকলোৰে আছে।”
শুনানিৰ সময়ত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ হৈ উপস্থিত থকা ছলিচিটৰ জেনেৰেল তুষাৰ মেহতাই কয় যে কোনো প্ৰতিবাদৰ আহ্বান জনোৱা সংগঠন বা ব্যক্তিয়ে সেই প্ৰতিবাদৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা পৰিস্থিতিৰ দায়িত্বও গ্ৰহণ কৰিব লাগিব।
এই গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত দিল্লীৰ ব্যৱসায়ী সংগঠনসমূহে প্ৰতিবাদৰ ফলত ব্যৱসায়-বাণিজ্যত হোৱা ক্ষতিৰ বিষয়টো আদালতৰ সন্মুখত উত্থাপন কৰে। তেওঁলোকৰ মতে, ৰাজধানীৰ বিভিন্ন অঞ্চলত প্ৰতিবাদ আৰু বন্ধৰ ফলত দোকান-পোহাৰ, পৰিবহণ, হোটেল আৰু পৰ্যটন ব্যৱসায় যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে।
ব্যৱসায়ী সংগঠনসমূহৰ হৈ জ্যেষ্ঠ অধিবক্তা মুকুল ৰোহতগীয়ে আদালতক জনায় যে প্ৰতিবাদৰ ফলত ব্যৱসায়ীসকলৰ কোটি কোটি টকাৰ লোকচান হৈছে। উৎসৱৰ সময়ত এনে প্ৰতিবাদে ব্যৱসায়ত অধিক প্ৰভাৱ পেলাইছে বুলি তেওঁ উল্লেখ কৰে। দিল্লীত আগন্তুক দুমাহৰ বাবে প্ৰতিবাদ আৰু অৱৰোধ নিষিদ্ধ কৰাৰো আবেদন জনায় ব্যৱসায়ী সংগঠনটোৱে।
ইয়াৰ প্ৰত্যুত্তৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে কয় যে প্ৰতিবাদ কৰাৰ অধিকাৰ আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ জৰিয়তে জীৱিকা নিৰ্বাহ কৰাৰ অধিকাৰ—দুয়োটাই গুৰুত্বপূৰ্ণ। কোনো এটা অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ গৈ আনটোক সম্পূৰ্ণৰূপে উপেক্ষা কৰিব নোৱাৰি।
আদালতে কয় যে প্ৰতিবাদৰ অনুমতি প্ৰদান কৰাৰ সময়ত সংশ্লিষ্ট স্থানত কিমান সময়ৰ বাবে প্ৰতিবাদ কৰিব পাৰিব, সেই বিষয়ে স্পষ্ট নিৰ্দেশনা থাকিব লাগিব। নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে অনুমতি প্ৰদান কৰা স্থান কোনো সংগঠনে নিজৰ দখলত ৰাখিব নোৱাৰে।
কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ হৈ ছলিচিটৰ জেনেৰেল তুষাৰ মেহতাই আদালতক জনোৱা অনুসৰি, ২০ জুলাইত অনুষ্ঠিত প্ৰতিবাদৰ বাবে মাত্ৰ এদিনৰ অনুমতি প্ৰদান কৰা হৈছিল। কিন্তু প্ৰতিবাদকাৰীসকলে ১৭ দিনলৈ সেই স্থান দখল কৰি ৰাখিছিল।
আদালতে ব্যৱসায়ী সংগঠনসমূহক প্ৰতিবাদৰ আয়োজন কৰা সংগঠনসমূহকো এই গোচৰৰ পক্ষ হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। লগতে ব্যৱসায়ীসকলৰ হোৱা আৰ্থিক লোকচানৰ তথ্য আদালতত দাখিল কৰিবলৈ কয়।
এই গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত প্ৰতিবাদৰ সময়ত আৰক্ষীৰ বিৰুদ্ধে উত্থাপিত হোৱা অত্যধিক বলপ্ৰয়োগ, প্ৰতিবাদকাৰীক আটক, ইণ্টাৰনেট সেৱা ব্যাহত কৰা আৰু মেট্ৰ’ ষ্টেচন বন্ধ কৰি দিয়াৰ অভিযোগসমূহো উত্থাপন হয়।
ইয়াৰ উপৰি প্ৰতিবাদস্থলীত মুখ চিনাক্তকৰণ প্ৰযুক্তি (Facial Recognition Technology) ব্যৱহাৰ আৰু ইয়াৰ জৰিয়তে নাগৰিকৰ ব্যক্তিগত গোপনীয়তাৰ অধিকাৰ উলংঘা হোৱাৰ আশংকাক লৈও আদালতত প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা হয়।
মহিলা সাংবাদিকৰ ওপৰত প্ৰতিবাদৰ সময়ত হোৱা বুলি অভিযোগ উত্থাপিত আক্ৰমণৰ বিষয়টো পৃথকভাৱে শুনানি গ্ৰহণ কৰা হ’ব বুলি আদালতে জানিবলৈ দিয়ে। এই গোচৰৰ পৰৱৰ্তী শুনানি ২৩ নৱেম্বৰত অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা।
উল্লেখ্য যে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে প্ৰতিবাদ কৰাৰ সাংবিধানিক অধিকাৰক স্বীকাৰ কৰিও ৰাজহুৱা স্থানৰ সঠিক ব্যৱহাৰ, আন নাগৰিকৰ অধিকাৰ আৰু জীৱিকা নিৰ্বাহৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত ৰখাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।
