ভাৰতত ধান খেতিত যথেষ্ট পৰিমাণৰ পানী ব্যৱহৃত হয়। এই পানীৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰাৰ লক্ষ্যৰে নতুন প্ৰযুক্তিৰ ওপৰত কাম আৰম্ভ কৰিছে IIT মাদ্ৰাজে। প্ৰতিষ্ঠানখনৰ সঞ্চালক অধ্যাপক ভি. কামাকোটিয়ে জনোৱা অনুসৰি, ‘প্ৰিচিছন এগ্ৰিকালচাৰ’ বা নিৰ্ভুল কৃষি প্ৰযুক্তিৰ জৰিয়তে কম পানীতে ধান আৰু কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ চেষ্টা চলোৱা হৈছে।
ভাৰতত ধান খেতিৰ ওপৰত কৰা এক বিস্তৃত অধ্যয়নৰ মতে, ভাৰতত এক কিলোগ্ৰাম চাউল উৎপাদন কৰিবলৈ গড়ে ১,৫০০ৰ পৰা ২,০০০ লিটাৰ পানীৰ প্ৰয়োজন হয়। পঞ্জাব আৰু হাৰিয়ানাত কৃষকসকলে বৰষুণৰ পানীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰি ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে এক কিলোগ্ৰাম চাউল উৎপাদন কৰিবলৈ ২,২৭০ৰ পৰা ২,৬৭২ লিটাৰ পৰ্যন্ত পানীৰ প্ৰয়োজন হয়।
ভাৰতত কৃষিখণ্ডই মুঠ মিঠা পানী বা স্বচ্ছ পানী ব্যৱহাৰৰ প্ৰায় ৯০ শতাংশ গ্ৰহণ কৰে। ধান আৰু কুঁহিয়াৰৰ দৰে পানী অধিক প্ৰয়োজন হোৱা শস্যই এই চাপ আৰু বৃদ্ধি কৰিছে। সেয়ে পানীৰ সঠিক ব্যৱহাৰ নিশ্চিত কৰাটো এতিয়া কৃষিখণ্ডৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰত্যাহ্বান হৈ পৰিছে।
IIT মাদ্ৰাজৰ Technology Innovation Hub ‘IITM Pravartak Technologies Foundation’-ৰ অধীনত এই ক্ষেত্ৰত প্ৰযুক্তিগত সমাধানৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছে। মাটিৰ আৰ্দ্ৰতা জোখা ছেন্সৰ, ড্ৰিপ ইৰিগেশ্যন, উপগ্ৰহ আৰু ড্ৰোনৰ জৰিয়তে খেতিপথাৰৰ পৰ্যবেক্ষণ আদি প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰয়োজন অনুসৰি পানী যোগান ধৰাৰ লক্ষ্য লোৱা হৈছে।
ধান খেতিৰ ক্ষেত্ৰত ‘Alternate Wetting and Drying’ পদ্ধতিও গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি ধৰা হৈছে। এই পদ্ধতিত পথাৰখন সদায় পানীত ডুবাই নৰখাকৈ নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ পিছত পানী যোগান ধৰা হয়। ফলত উৎপাদন বিশেষ হ্ৰাস নোহোৱাকৈ পানীৰ ব্যৱহাৰ যথেষ্ট কমাব পৰা যায়।
ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ ওপৰত ভাৰতৰ ক্ৰমবৰ্ধমান নিৰ্ভৰশীলতা আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱৰ মাজত এনে প্ৰযুক্তিয়ে কৃষিখণ্ডত পানী সংৰক্ষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল’ব বুলি আশা কৰিব পাৰি।
