নেপালৰ ভয়ংকৰ বানক লৈ চুবুৰীয়া ৰাষ্ট্ৰৰ নতুন কূটনৈতিক দাবী । ২৬ আগষ্টত ভোটাকোশী–ত্ৰিশূলী নদী উপত্যকাত সংঘটিত ভয়ংকৰ বানৰ পাছত নেপালে এতিয়া সহায় নহয়,ক্ষতিপূৰণ বিচাৰিছে। নেপালৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী শিশিৰ খানালে এই দাবী উত্থাপন কৰি কয়—এয়া দান-বৰঙণিৰ বিষয় নহয়, ‘ন্যায় আৰু ক্ষতিপূৰণৰ’ বিষয়।
কাৰ পৰা ক্ষতিপূৰণ বিচাৰিছে নেপালে?
নেপালে বিশ্বৰ বৃহৎ গ্ৰীণহাউছ গেছ নিৰ্গমনকাৰী চীন, আমেৰিকা আৰু ভাৰতক লক্ষ্য কৰি এই দাবী তুলিছে। খানালৰ মতে, নেপালৰ নিজা নিৰ্গমন অতি নগণ্য যদিও জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ভয়ংকৰ প্ৰভাৱ দেশখনে বহন কৰিবলগীয়া হৈছে। নেপালে ইতিমধ্যে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অংশীদাৰসকললৈ আনুষ্ঠানিক জলবায়ু ক্ষতিপূৰণৰ দাবী-পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰিছে।
ভয়ংকৰ বানত হাজাৰৰো অধিক মৃত্যু
২৬ আগষ্টৰ বানত নেপালৰ বহু অঞ্চলত ঘৰ-বাৰী, পথ, দলং আৰু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প ধ্বংস হৈছে। ২ ছেপ্টেম্বৰৰ শেহতীয়া প্ৰতিবেদন অনুসৰি ১,১০০ৰো অধিক লোকৰ মৃত্যু আৰু প্ৰায় ৪,০০০ লোক এতিয়াও সন্ধানহীন হৈ আছে।
UNGAত বিষয়টো উত্থাপনৰ প্ৰস্তুতি
নেপালে বিষয়টো ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ৮১সংখ্যক সাধাৰণ অধিৱেশনত অধিক জোৰেৰে উত্থাপন কৰাৰ কথা চিন্তা কৰিছে। প্ৰধানমন্ত্ৰী বালেন্দ্ৰ শ্বাহে নিজে উপস্থিত হৈ জলবায়ু ন্যায়, ক্ষতিপূৰণ আৰু হিমালয়ৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ দাবী উত্থাপন কৰিব নেকি, সেই বিষয়ে চৰকাৰৰ ভিতৰত আলোচনা চলিছে। বৈদেশিক মন্ত্ৰী খানালৰ উপস্থিতি ইতিমধ্যে নিশ্চিত কৰা হৈছে। নেপালৰ বাবে বিষয়টো আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ, কাৰণ হিমালয়ৰ হিমবাহ আৰু নদীসমূহ কেৱল নেপালৰ সম্পদ নহয়—ই সমগ্ৰ দক্ষিণ এছিয়াৰ পানী ব্যৱস্থাৰ সৈতে জড়িত।
ভাৰতৰ ভূমিকা কি?
নেপালে ভাৰতৰ পৰাও ক্ষতিপূৰণ বিচাৰিছে যদিও বানৰ পাছত ভাৰতে ইতিমধ্যে উদ্ধাৰ আৰু সাহায্য অভিযানত সক্ৰিয় ভূমিকা লৈছে। ভাৰতে এতিয়ালৈ ৬৮.৫ টন সাহায্য সামগ্ৰী, উদ্ধাৰ আৰু কাৰিকৰী দল, ফৰেনছিক বিশেষজ্ঞ আৰু বিশেষ সঁজুলি নেপাললৈ প্ৰেৰণ কৰিছে। চতুৰ্থ সাহায্যবাহী বিমানতো অতিৰিক্ত ১১ টন সামগ্ৰী গৈ উপস্থিত হৈছে।
মূল প্ৰশ্নটো এতিয়া—জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ দায় কোনে ল’ব?
নেপালৰ দাবীয়ে এটা ডাঙৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশ্ন সন্মুখলৈ আনিছে—যিবোৰ দেশৰ ঐতিহাসিক কাৰ্বন নিৰ্গমন অধিক, জলবায়ু সংকটৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত কম-নিৰ্গমনকাৰী দেশসমূহৰ প্ৰতি তেওঁলোকৰ দায়িত্ব কিমান?
