ইজৰাইলৰ ৰাজনীতিত আহিব পাৰে এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তন। দীৰ্ঘদিন ধৰি দেশখনৰ ৰাজনীতিত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰি অহা প্ৰধানমন্ত্ৰী বেঞ্জামিন নেতানিয়াহুৰ ক্ষমতাৰ অৱসান ঘটাৰ সম্ভাৱনাই নতুনকৈ চৰ্চা লাভ কৰিছে। শেহতীয়াকৈ অনুষ্ঠিত দেশখনৰ নিৰ্বাচনৰ পিছত নতুন চৰকাৰ গঠনৰ প্ৰথম সুযোগ লাভ কৰিছে নেতানিয়াহুৰ প্ৰধান ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বী তথা বিৰোধী নেতা গাডি আইজেনকটে।
দেওবাৰে জেৰুজালেমৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱনত অনুষ্ঠিত এক আনুষ্ঠানিক অনুষ্ঠানত ইজৰাইলৰ ৰাষ্ট্ৰপতি আইজাক হাৰ্জগে আইজেনকটক চৰকাৰ গঠনৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰে। নিৰ্বাচনৰ পিছত সংসদত সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰি নতুন চৰকাৰ গঠনৰ বাবে তেওঁক ২৮ দিনৰ সময়সীমা বান্ধি দিয়া হৈছে। অৱশ্যে প্ৰয়োজন সাপেক্ষে ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে অতিৰিক্ত ১৪ দিনৰ সময় প্ৰদান কৰিব পাৰে। অৰ্থাৎ চৰকাৰ গঠনৰ বাবে সৰ্বাধিক ছয় সপ্তাহ সময় লাভ কৰিব আইজেনকটে।
উল্লেখযোগ্য যে, ২৭ অক্টোবৰত অনুষ্ঠিত নিৰ্বাচনত আইজেনকটৰ নেতৃত্বাধীন বিৰোধী শিবিৰ অথবা নেতানিয়াহুৰ সমৰ্থিত মিত্ৰজোঁট—কোনোটোৱেই সংসদত স্পষ্ট সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম নহ’ল। ফলত নতুন চৰকাৰ গঠনৰ ক্ষেত্ৰত এতিয়া বিভিন্ন ৰাজনৈতিক দলৰ সৈতে মিত্ৰতা স্থাপন কৰাটোৱেই আইজেনকটৰ বাবে আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান হৈ পৰিছে।
ৰাষ্ট্ৰপতি হাৰ্জগে কয় যে সংসদৰ সদস্যসকলৰ সৈতে হোৱা আলোচনাৰ সময়ত সংখ্যাগৰিষ্ঠ সাংসদে চৰকাৰ গঠনৰ দায়িত্ব আইজেনকটক প্ৰদান কৰাৰ সপক্ষে মত প্ৰকাশ কৰিছে। নতুন চৰকাৰখনে দেশখনৰ ৰাজনৈতিক বিভাজন দূৰ কৰি ঐক্য, সম্প্ৰীতি আৰু সামাজিক সংহতি প্ৰতিষ্ঠা কৰিব বুলি তেওঁ আশা প্ৰকাশ কৰে।
ইফালে, চৰকাৰ গঠনৰ দায়িত্ব লাভ কৰাৰ পিছত আইজেনকটে দেশবাসীৰ আস্থা অৰ্জন কৰিব পৰা এখন চৰকাৰ গঠনৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে। তেওঁৰ মতে, ইজৰাইলৰ জনসাধাৰণৰ বৃহৎ অংশই ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনৰ সপক্ষে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ধৈৰ্য, সংযম আৰু দায়বদ্ধতাৰে সকলো শ্ৰেণীৰ লোকক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা এখন চৰকাৰ গঠন কৰাই হ’ব তেওঁৰ লক্ষ্য।
চৰকাৰ গঠনত নিৰ্ণায়ক হ’ব পাৰে আৰব দলসমূহৰ সমৰ্থন
আইজেনকটৰ বাবে চৰকাৰ গঠনৰ পথ অৱশ্যে মসৃণ নহয়। বিশেষকৈ আৰব নেতৃত্বাধীন ৰাজনৈতিক দলসমূহৰ সমৰ্থন লাভ কৰাটো তেওঁৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰিছে। শেহতীয়া নিৰ্বাচনত ইজৰাইলৰ আৰব নাগৰিকসকলৰ মাজত অধিক ভোটদানৰ ফলত এই দলসমূহে পূৰ্বতকৈ শক্তিশালী স্থিতি লাভ কৰিছে।
ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ২০২১ চনত ৰা’আম (Ra’am) নামৰ আৰব নেতৃত্বাধীন দলটোৱে ইজৰাইলৰ এখন চৰকাৰী মিত্ৰজোঁটত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। এইবাৰ দলটোৱে আইজেনকটক সমৰ্থন আগবঢ়োৱাৰ ইংগিত দিছে। আনহাতে, দ্বিতীয়টো গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰব নেতৃত্বাধীন দল জইণ্ট লিষ্টে (Joint List) নেতানিয়াহুক ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰোৱাৰ স্বাৰ্থত চৰকাৰত প্ৰত্যক্ষভাৱে অংশগ্ৰহণ নকৰাকৈ বাহিৰৰ পৰা আইজেনকটৰ চৰকাৰক সমৰ্থন কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছে।
কিন্তু এই সমৰ্থন লাভ কৰাটোও আইজেনকটৰ বাবে ৰাজনৈতিকভাৱে যথেষ্ট জটিল। কাৰণ, আৰব দলসমূহে ইজৰাইলৰ সামৰিক নীতি আৰু ইহুদী বসতি সম্প্ৰসাৰণৰ বিৰোধিতা কৰি আহিছে। আনহাতে, আইজেনকটৰ সম্ভাৱ্য মিত্ৰদলসমূহৰ মাজতো আৰব দলৰ সৈতে মিত্ৰতা স্থাপনক লৈ মতভেদ আছে। তেওঁৰ মিত্ৰদল ইজৰাইল বেইতেনু (Yisrael Beytenu)য়ে ইতিমধ্যে স্পষ্ট কৰি দিছে যে আৰব নেতৃত্বাধীন দলসমূহক লৈ গঠিত কোনো চৰকাৰত তেওঁলোকে অংশগ্ৰহণ নকৰে।
চৰকাৰ গঠনৰ বাবে আইজেনকটৰ চাৰিটা চৰ্ত
আনহাতে, চৰকাৰ গঠনৰ প্ৰক্ৰিয়াত অংশগ্ৰহণ কৰিব বিচৰা ৰাজনৈতিক দলসমূহৰ বাবে আইজেনকটে চাৰিটা চৰ্ত নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। প্ৰথমতে, ইজৰাইলক এখন ইহুদী আৰু গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি দিব লাগিব। দ্বিতীয়তে, দেশখনৰ স্বাধীনতা ঘোষণাপত্ৰ গ্ৰহণ কৰিব লাগিব। তৃতীয়তে, সকলো নাগৰিকৰ বাবে সামৰিক, ৰাষ্ট্ৰীয় অথবা অসামৰিক সেৱা বাধ্যতামূলক কৰাৰ নীতিক সমৰ্থন কৰিব লাগিব। চতুৰ্থতে, হামাছক সন্ত্ৰাসবাদী সংগঠন হিচাপে ঘোষণা কৰিব লাগিব।
কিন্তু আৰব নেতৃত্বাধীন দলসমূহে এই চৰ্তসমূহ মানি ল’বনে, সেই বিষয়টো এতিয়াও স্পষ্ট হোৱা নাই।
ইয়াৰ মাজতে প্ৰধানমন্ত্ৰী বেঞ্জামিন নেতানিয়াহুৱে আৰব দলসমূহৰ সৈতে যিকোনো ধৰণৰ মিত্ৰতাক ইজৰাইলৰ স্বাৰ্থৰ পৰিপন্থী বুলি অভিহিত কৰিছে। আনকি নিৰ্বাচন চুৰি হোৱা বুলি কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰমাণ নোহোৱাকৈয়ে তেওঁ নিৰ্বাচনী প্ৰক্ৰিয়াক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰি আহিছে।
ইজৰাইলৰ নিৰাপত্তা সংস্থা শ্বিন বেটে (Shin Bet) নিৰ্বাচনত সম্ভাৱ্য বিদেশী হস্তক্ষেপৰ অভিযোগৰ তদন্ত আৰম্ভ কৰিছে। অৱশ্যে দেশখনৰ কেন্দ্ৰীয় নিৰ্বাচন সমিতি আৰু ৰাষ্ট্ৰপতি হাৰ্জগে নিৰ্বাচনৰ বৈধতাক লৈ কোনো সন্দেহ নাই বুলি স্পষ্ট কৰি দিছে। সম্ভাৱ্য অনিয়মৰ তথ্য পোৱা গ’লেও সেয়া নিৰ্বাচনৰ সামগ্ৰিক ফলাফলত প্ৰভাৱ পেলোৱা নাই বুলি তেওঁলোকে মত প্ৰকাশ কৰিছে।
নেতানিয়াহুৰ সৈতে ক্ষমতা ভাগ-বতৰা সম্ভৱ নে?
চৰকাৰ গঠনৰ বাবে আইজেনকটৰ সন্মুখত আন দুটা কঠিন বিকল্পও আছে। প্ৰথমটো হৈছে নেতানিয়াহুৰ সৈতে ক্ষমতা ভাগ-বতৰা কৰি মিত্ৰ চৰকাৰ গঠন কৰা। দ্বিতীয়টো হৈছে অতি-ধৰ্মীয় দলসমূহৰ সমৰ্থন লাভ কৰা।
ইয়াতেই সৃষ্টি হৈছে আন এক ৰাজনৈতিক জটিলতা। আইজেনকট আৰু তেওঁৰ সহযোগী দলসমূহে নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ সময়ত সকলো নাগৰিকৰ বাবে সমান সামৰিক সেৱাৰ দাবীক বিশেষ গুৰুত্ব দিছিল। বিশেষকৈ অতি-ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায়ৰ বাবে দীৰ্ঘদিন ধৰি প্ৰচলিত সামৰিক সেৱাৰ পৰা ৰেহাইৰ ব্যৱস্থা বন্ধ কৰাৰ পক্ষপাতী তেওঁলোক।
আনহাতে, নেতানিয়াহুৰ পূৰ্বৰ চৰকাৰৰ অংশীদাৰ অতি-ধৰ্মীয় দলসমূহে এই ৰেহাইৰ ব্যৱস্থা অব্যাহত ৰখাৰ দাবী জনাই আহিছে। তেওঁলোকৰ মতে, ধৰ্মীয় জীৱনশৈলী অক্ষুণ্ণ ৰখাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়। কিন্তু বিগত তিনি বছৰ ধৰি চলি থকা যুদ্ধৰ সময়ত দেশখনৰ সাধাৰণ নাগৰিকৰ মাজত এই বিশেষ সুবিধাক লৈ অসন্তুষ্টি বৃদ্ধি পাইছে।
ইতিমধ্যে অতি-ধৰ্মীয় দল ইউনাইটেড টোৰাহ জুডাইজমে (United Torah Judaism) আইজেনকটৰ সৈতে সহযোগিতাৰ সম্ভাৱনা সম্পূৰ্ণৰূপে নাকচ কৰা নাই। ফলত এই দলটোৰ স্থিতিয়েও নতুন চৰকাৰ গঠনৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিব পাৰে।
যুদ্ধ আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কও হ’ব নতুন চৰকাৰৰ বাবে প্ৰত্যাহ্বান
কেৱল আভ্যন্তৰীণ ৰাজনৈতিক সমীকৰণেই নহয়, ইজৰাইলৰ নতুন চৰকাৰৰ সন্মুখত থাকিব একাধিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু নিৰাপত্তাজনিত প্ৰত্যাহ্বান। গাজাত হামাছৰ বিৰুদ্ধে সামৰিক অভিযান, লেবাননত ইৰান সমৰ্থিত হিজবুল্লাহৰ সৈতে সংঘাত আৰু আমেৰিকাৰ সৈতে যৌথভাৱে ইৰানৰ বিৰুদ্ধে আৰম্ভ কৰা যুদ্ধৰ পৰিস্থিতিয়ে দেশখনৰ ভৱিষ্যৎ ৰাজনীতিক প্ৰভাৱিত কৰিব।
যদিও কেইবাটাও যুদ্ধক্ষেত্ৰত যুদ্ধবিৰতিৰ ব্যৱস্থা আছে, তথাপি সামৰিক উত্তেজনা সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰশমিত হোৱা নাই। এনে পৰিস্থিতিত নতুন চৰকাৰৰ বৈদেশিক নীতি আৰু নিৰাপত্তা কৌশলৰ ওপৰতো বিশেষ দৃষ্টি থাকিব।
ইয়াৰ উপৰি আমেৰিকাৰ ৰাজনীতিতো ইজৰাইলৰ প্ৰতি সমৰ্থনৰ ক্ষেত্ৰত নতুন পৰিৱেশৰ সৃষ্টি হৈছে। শেহতীয়া মধ্যকালীন নিৰ্বাচনৰ ফলাফলে আমেৰিকাৰ দুয়োটা ৰাজনৈতিক শিবিৰতে ইজৰাইলৰ প্ৰতি থকা সমৰ্থন দুৰ্বল হোৱাৰ ইংগিত দিছে বুলি ৰাষ্ট্ৰপতি হাৰ্জগে উল্লেখ কৰে।
ইফালে, ইজৰাইলত নতুনকৈ নিৰ্বাচিত সংসদ সদস্যসকলে মঙলবাৰে শপত গ্ৰহণ কৰিব। নতুন চৰকাৰ গঠন নোহোৱা পৰ্যন্ত বেঞ্জামিন নেতানিয়াহু আৰু তেওঁৰ মন্ত্ৰীসভাই সীমিত ক্ষমতাৰে অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি থাকিব।
ব্যৰ্থ হ’লে পুনৰ নিৰ্বাচনৰ সম্ভাৱনা
আইজেনকটে নিৰ্ধাৰিত সময়সীমাৰ ভিতৰত চৰকাৰ গঠন কৰিবলৈ সক্ষম নহ’লে পৰৱৰ্তী সময়ত নেতানিয়াহুক পুনৰ চৰকাৰ গঠনৰ সুযোগ প্ৰদান কৰা হ’ব পাৰে। নেতানিয়াহুও ব্যৰ্থ হ’লে দেশখনত পুনৰ নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত কৰাৰ পথ মুকলি হ’ব।
ইফালে, ইজৰাইলত চৰকাৰ গঠনৰ প্ৰথম সুযোগ গাডি আইজেনকটে লাভ কৰা সন্দৰ্ভত আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পেও প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰিছে। তেওঁৰ মতে, নীতি আৰু দৃষ্টিভংগীৰ ক্ষেত্ৰত নেতানিয়াহু আৰু আইজেনকটৰ মাজত বিশেষ পাৰ্থক্য নাই।
সামগ্ৰিকভাৱে, ইজৰাইলৰ ৰাজনীতিত এতিয়া এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সন্ধিক্ষণ। নেতানিয়াহুৰ দীৰ্ঘদিনীয়া ৰাজনৈতিক আধিপত্যৰ অৱসান ঘটিব নে পুনৰ তেওঁ ক্ষমতালৈ উভতি আহিব, সেয়া নিৰ্ভৰ কৰিব আগন্তুক দিনৰ মিত্ৰতা আৰু ৰাজনৈতিক আলোচনাৰ ওপৰত। গাডি আইজেনকটে সংখ্যাগৰিষ্ঠতা সংগ্ৰহ কৰি নতুন চৰকাৰ গঠন কৰিবলৈ সক্ষম হ’লে ইজৰাইলৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাসত এক নতুন অধ্যায়ৰ সূচনা হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।
