জাপানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী ছানায়ে তাকাইচিয়ে প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ সৈতে ১৬ সংখ্যক ভাৰত-জাপান বাৰ্ষিক সন্মিলনত এক বিস্তৃত আলোচনাত মিলিত হোৱাৰ পিছত শুকুৰবাৰে তেওঁৰ তিনিদিনীয়া চৰকাৰী ভাৰত ভ্ৰমণসূচী সমাপ্ত কৰে। এই সন্মিলনত দুয়োখন দেশে অৰ্থনৈতিক নিৰাপত্তা, কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI), স্বচ্ছ শক্তি, গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰযুক্তি, প্ৰতিৰক্ষা, যাতায়ত আৰু বৈজ্ঞানিক গৱেষণা খণ্ডত সহযোগিতা গভীৰ কৰাৰ লক্ষ্যৰে কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ চুক্তি গ্ৰহণ কৰে।
এক অত্যন্ত সফল ভ্ৰমণৰ অন্তত প্ৰধানমন্ত্ৰী তাকাইচিয়ে টকিঅ’ অভিমুখে যাত্ৰা কৰে, যিয়ে ভাৰত-জাপানৰ ‘বিশেষ কৌশলগত আৰু গোলকীয় অংশীদাৰিত্ব’ক পুনৰ এক নতুন গতি প্ৰদান কৰিলে।
বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ (MEA) মুখপাত্ৰ ৰণধীৰ জয়ছোৱালে ছচিয়েল মিডিয়া প্লেটফৰ্ম ‘X’ত লিখে:
“এক চিৰস্মৰণীয় ভ্ৰমণৰ সামৰণি ঘটিল, যিয়ে ভাৰত-জাপান অংশীদাৰিত্বক এক ভগ্নীয়া ভৱিষ্যতৰ দিশে আগুৱাই লৈ গ’ল। জাপানী প্ৰধানমন্ত্ৰী ছানায়ে তাকাইচিয়ে এক অত্যন্ত সফল সন্মিলনৰ অন্তত ভাৰত ত্যাগ কৰিছে। তেওঁক প্লাম টেকনিকেল বিমানবন্দৰত কেন্দ্ৰীয় ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী ড° জীতেন্দ্ৰ সিঙে বিদায় জনায়।”
সন্মিলনৰ ১৬টা মূল ফলাফল
বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে সন্মিলনৰ ১৬টা মুখ্য ফলাফলৰ তালিকা প্ৰকাশ কৰিছে, যিয়ে কৌশলগত খণ্ডসমূহত দ্বিপাক্ষিক সহযোগিতাৰ সম্প্ৰসাৰণক প্ৰতিফলিত কৰে।
- অৰ্থনৈতিক নিৰাপত্তাৰ যুটীয়া ঘোষণা: ইয়াৰ অধীনত ছেমিকণ্ডাক্টৰ, গুৰুত্বপূৰ্ণ খনিজ পদাৰ্থ, কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা, তথ্য আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি, স্বচ্ছ শক্তি আৰু ফাৰ্মাচিউটিকেলছ আদি সংবেদনশীল খণ্ডসমূহৰ যোগান শৃংখল শক্তিশালী কৰিবলৈ প্ৰকল্পভিত্তিক কাম কৰা হ’ব। ইয়াৰ সৈতে ‘ভাৰত-জাপান ফেক্ট শ্বীট ২.০’ও প্ৰকাশ কৰা হৈছে।
- কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) অংশীদাৰিত্ব: দুয়োখন দেশে এআই গৱেষণা আৰু বিকাশৰ বাবে এক যুটীয়া বিবৃতি গ্ৰহণ কৰিছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে এক সুৰক্ষিত, নিৰ্ভৰযোগ্য, অন্তৰ্ভুক্তিমূলক আৰু মানৱ-কেন্দ্ৰিক কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা প্ৰযুক্তিৰ বিকাশ কৰা।
- জ্বালানি সংৰক্ষণ আৰু শক্তি সহযোগিতা: কৌশলগত পেট্ৰ’লিয়াম ভাণ্ডাৰ, খাৰুৱা তেল মজুতকৰণ ব্যৱস্থা আৰু সামুদ্ৰিক শক্তি পৰিবহণ খণ্ডত যুটীয়া বিনিয়োগ বৃদ্ধিৰ বাবে এক যুটীয়া বিবৃতি গ্ৰহণ কৰা হৈছে।
- ২০২৭ চন ‘শ্বেয়াৰ্ড হৰাইজনছ’ বৰ্ষ: ভাৰত আৰু জাপানৰ মাজত কূটনৈতিক সম্পৰ্ক স্থাপনৰ ৭৫ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে ২০২৭ বৰ্ষটোক ‘ভাৰত-জাপান শ্বেয়াৰ্ড হৰাইজনছ বৰ্ষ’ হিচাপে উদযাপন কৰাৰ বাবে এক ৰোডমেপ ঘোষণা কৰা হৈছে।
মুখ্য খণ্ডভিত্তিক চুক্তিসমূহ
১/ প্ৰতিৰক্ষা খণ্ডৰ ঐতিহাসিক চুক্তি:
প্ৰতিৰক্ষা সহযোগিতাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ সফলতা অৰ্জন কৰি দুয়োখন দেশে প্ৰথমটো প্ৰতিৰক্ষা সহ-বিকাশ (co-development) প্ৰকল্পত স্বাক্ষৰ কৰে। প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীয়ে কয় যে ‘নেভেল ৰেডিঅ’ এণ্টেনা’ (UNICORN) প্ৰকল্পৰ এই চুক্তিয়ে প্ৰতিৰক্ষা প্ৰযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰত এক নতুন অধ্যায়ৰ সূচনা কৰিব, যিয়ে ইণ্ডো-পেচিফিক অঞ্চলত সামুদ্ৰিক নিৰাপত্তা আৰু শান্তি বৰ্তাই ৰখাত সহায় কৰিব।
২/ জৈৱ-গেছ (Biogas) উদ্যোগ:
দুয়োখন দেশে ‘ইণ্ডিয়া-জাপান ক’পাৰেটিভ বায়’গেছ ফৰ গ্ৰোথ’ (CBG) পদক্ষেপৰ অধীনত ভাৰতৰ দুগ্ধ সমবায় নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে দেশজুৰি ১,০০০ টা জৈৱ-গেছ আৰু জৈৱিক সাৰ প্ৰকল্প স্থাপনৰ বাবে কাম কৰিব।
৩/ বেটাৰী আৰু ফাৰ্মাচিউটিকেলছ প্ৰযুক্তি:
বেটাৰী উৎপাদন বৃদ্ধি আৰু এক বহনক্ষম যোগান শৃংখল গঢ়ি তোলাৰ বাবে দুয়ো দেশে সন্মতি প্ৰকাশ কৰিছে। লগতে, ঔষধ খণ্ডত আটাইতকৈ প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল (APIs আৰু KSMs) যোগান নিশ্চিত কৰিবলৈ উদ্যোগ আৰু শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ মাজত কাৰিকৰী সহযোগিতা বৃদ্ধি কৰা হ’ব।
৪/ খনিজ অন্বেষণ:
ভূতত্ত্ব আৰু খনিজ সম্পদ অন্বেষণৰ ক্ষেত্ৰত দুয়ো পক্ষই গুৰুত্বপূৰ্ণ খনিজসমূহৰ উৎপাদন বৃদ্ধিৰ বাবে কাৰিকৰী বিশেষজ্ঞতা আদান-প্ৰদান কৰিবলৈ সন্মত হৈছে।
AI, প্ৰযুক্তি আৰু গৱেষণা সহযোগিতা
- ইণ্ডিয়া-এআই (IndiaAI) মিছন আৰু জাপানৰ METI-ৰ চুক্তি: জাপানৰ ‘GENIAC’ উদ্যোগৰ সৈতে মিলি ব্যৱসায়িক সংযোগ, নীতিগত আলোচনা আৰু উন্নত কম্পিউটিং আন্তঃগাঁথনি ব্যৱহাৰ কৰি যুটীয়া এআই প্ৰকল্পত সহায় কৰা হ’ব।
- নেক্সট জেনেৰেচন মবিলিটি পাৰ্টনাৰশ্বিপ (NGMP): এই অংশীদাৰিত্বৰ জৰিয়তে ৰেলৱে, মটৰ গাড়ী, বিমান পৰিবহণ, জাহাজ নিৰ্মাণ, বন্দৰ আৰু নগৰ উন্নয়ন খণ্ডত ব্যক্তিগত খণ্ডৰ সহযোগিতাক সম্প্ৰসাৰিত কৰা হ’ব, যাৰ ফলত ‘মেক ইন ইণ্ডিয়া ফৰ দ্য ৱৰ্ল্ড’ নীতিৰ অধীনত ভাৰতক এক উৎপাদন কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিব পৰা যায়।
- উন্নত বৈজ্ঞানিক গৱেষণা: ভাৰতৰ চি-ক্যাম্প (C-CAMP) আৰু জাপানৰ ৰিকেন (RIKEN) প্ৰতিষ্ঠানৰ মাজত স্বাস্থ্যসেৱা, কৃষি আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ গভীৰ প্ৰযুক্তিগত উদ্ভাৱনৰ বাবে চুক্তি সম্পন্ন হৈছে। একেদৰে, টাটা ইনষ্টিটিউট অব ফাণ্ডামেণ্টেল ৰিচাৰ্ছ (NCBS-TIFR) আৰু ৰিকেনৰ মাজত নিউৰ’ছায়েন্স গৱেষণাৰ বাবে বুজাবুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছে।
ডিজিটেল আৰু বিত্তীয় ক্ষেত্ৰৰ বুজাবুজি
- ভাষাগত মডেল (LLMs) বিকাশ: আইআইটি বোম্বাই, ভাৰতজেন টেকন’লজি ফাউণ্ডেশ্যন আৰু জাপানৰ নেচনেল ইনষ্টিটিউট অব ইনফৰমেটিক্সৰ মাজত বৈজ্ঞানিক যুক্তি ক্ষমতা থকা ডাঙৰ ভাষাগত মডেল (LLMs) যুগুত কৰিবলৈ শৈক্ষিক আদান-প্ৰদান হ’ব। ভাৰতীয় এআই ষ্টাৰ্টআপ ‘সাৰ্বম এআই’ (SarvamAI) আৰু জাপানৰ ‘প্ৰিফাৰ্ড নেটৱৰ্কছে’ও এআই প্ৰযুক্তিৰ বাবে এক চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰিছে।
- ইণ্টাৰনেট আন্তঃগাঁথনি আৰু চাইবাৰ সুৰক্ষা: ভাৰতৰ NIXI আৰু জাপানৰ JPNIC-ৰ মাজত চাইবাৰ নিৰাপত্তা, IPv6 গ্ৰহণ আৰু ইণ্টাৰনেট গভৰ্নেন্সৰ বাবে সহযোগিতা হ’ব।
- বিত্তীয় নিয়ন্ত্ৰণ: ভাৰতৰ IFSCA আৰু জাপানৰ বিত্তীয় সেৱা এজেন্সী (JFSA)-ৰ মাজত বিত্তীয় বজাৰৰ নিয়ন্ত্ৰণ, তত্ত্বাৱধান আৰু ফিনটেক (FinTech) খণ্ডৰ তথ্য আদান-প্ৰদানৰ বাবে এক চুক্তি স্বাক্ষৰিত হয়।
