ভাৰতত নিজৰ উপগ্ৰহভিত্তিক ইণ্টাৰনেট সেৱা ষ্টাৰলিংক (Starlink) আৰম্ভ কৰাত বিলম্ব হোৱাক লৈ পুনৰ সৰৱ হৈছে আমেৰিকাৰ ধনকুবেৰ তথা স্পেচএক্সৰ (SpaceX) প্ৰতিষ্ঠাপক ইলন মাস্ক। ভাৰত চৰকাৰৰ পৰা প্ৰয়োজনীয় অনুজ্ঞাপত্ৰ লাভ কৰাত পলম হোৱাৰ প্ৰসংগত ৰিলায়েন্স ইণ্ডাষ্ট্ৰীজৰ অধ্যক্ষ মুকেশ আম্বানীৰ প্ৰভাৱক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে মাস্কে। এই ঘটনাই ভাৰতৰ টেলিকম খণ্ডত প্ৰতিযোগিতা আৰু ভাৰত-আমেৰিকাৰ বাণিজ্যিক সম্পৰ্কক লৈ নতুন চৰ্চাৰ সৃষ্টি কৰিছে।
সামাজিক মাধ্যম ‘এক্স’ত (X) কৰা এটা পোষ্টত মাস্কে প্ৰশ্ন কৰে, “আম্বানীয়েই ভাৰতৰ প্ৰকৃত মুৰব্বী নেকি?”
ইয়াৰ পূৰ্বে মাস্কে অভিযোগ কৰিছিল যে ভাৰতৰ কিছুমান প্ৰভাৱশালী ব্যৱসায়িক গোষ্ঠীয়ে নিজৰ একচেটিয়া আধিপত্য বজাই ৰাখিবলৈ ষ্টাৰলিংকৰ ভাৰতত প্ৰৱেশত বাধা দি আহিছে। অৱশ্যে, প্ৰথমটো অভিযোগত তেওঁ কোনো ব্যৱসায়িক গোষ্ঠীৰ নাম উল্লেখ কৰা নাছিল। পিছত আম্বানীক লৈ কৰা প্ৰশ্নটোৱে এই বিতৰ্ক অধিক তীব্ৰ কৰি তোলে।
মাস্কৰ মতে, ষ্টাৰলিংকে ভাৰতত সেৱা আৰম্ভ কৰিব পাৰিলে দূৰৱৰ্তী আৰু ইণ্টাৰনেট সংযোগৰ সুবিধা সীমিত অঞ্চলসমূহৰ লোকেও উচ্চ গতিৰ ইণ্টাৰনেট লাভ কৰিব পাৰিব।
মাস্কৰ অভিযোগৰ প্ৰত্যুত্তৰত ভাৰতৰ যোগাযোগ মন্ত্ৰালয়ে স্পষ্ট কৰি দিছে যে দেশত উপগ্ৰহভিত্তিক যোগাযোগ সেৱাৰ অনুমোদন প্ৰক্ৰিয়া স্বচ্ছ আৰু বৈষম্যহীন। কোনো এটা কোম্পানীক বিশেষ সুবিধা প্ৰদান কৰা হোৱা নাই বুলিও চৰকাৰে উল্লেখ কৰিছে।
চৰকাৰৰ মতে, ষ্টাৰলিংককে ধৰি উপগ্ৰহভিত্তিক ইণ্টাৰনেট সেৱা আগবঢ়াবলৈ আগ্ৰহী তিনিওটা প্ৰতিষ্ঠান বৰ্তমান প্ৰায় একে নিয়ামক পৰ্যায়ত আছে। প্ৰতিষ্ঠানকেইটাৰ নিৰাপত্তাজনিত পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা চলি আছে আৰু প্ৰয়োজনীয় অনুমোদন সম্পূৰ্ণ নোহোৱালৈকে বাণিজ্যিক সেৱা আৰম্ভ কৰিব নোৱাৰিব।
চৰকাৰে মাস্কৰ বৈষম্যৰ অভিযোগক ভিত্তিহীন বুলি অভিহিত কৰিছে।
ইলন মাস্কৰ কোম্পানী স্পেচএক্সৰ উপগ্ৰহভিত্তিক ইণ্টাৰনেট সেৱা ষ্টাৰলিংকে ভাৰতত প্ৰৱেশৰ বাবে কেইবাবছৰ ধৰি চেষ্টা চলাই আহিছে। প্ৰয়োজনীয় প্ৰাৰম্ভিক অনুমোদন লাভ কৰাৰ পিছতো নিৰাপত্তাজনিত পৰীক্ষা, স্পেকট্ৰাম আবণ্টন আৰু অন্যান্য চৰকাৰী অনুমতিৰ বাবে সেৱা আৰম্ভ হোৱা নাই।
ষ্টাৰলিংকে ভাৰতৰ বজাৰত প্ৰৱেশৰ বাবে ৰিলায়েন্স জিঅ’ আৰু ভাৰতী এয়াৰটেলৰ সৈতে অংশীদাৰিত্বৰ চুক্তিও কৰিছে। এই দুয়োটা প্ৰতিষ্ঠানেও নিজাকৈ উপগ্ৰহভিত্তিক ইণ্টাৰনেট সেৱাৰ ক্ষেত্ৰত কাম কৰি আছে।
- ষ্টাৰলিংক: স্পেচএক্সৰ উপগ্ৰহভিত্তিক ইণ্টাৰনেট সেৱা।
- ৰিলায়েন্স জিঅ’: ভাৰতৰ বৃহত্তম টেলিকম প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ অন্যতম।
- ভাৰতী এয়াৰটেল: ভাৰতৰ অন্যতম বৃহৎ টেলিকম সেৱা প্ৰদানকাৰী আৰু উপগ্ৰহ যোগাযোগ খণ্ডৰ বিনিয়োগকাৰী।
ভাৰতত উপগ্ৰহভিত্তিক ইণ্টাৰনেটৰ বজাৰখনক লৈ এই প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ মাজত প্ৰতিযোগিতা বৃদ্ধি পাইছে।
বিশ্লেষকসকলৰ বাবে এই বিতৰ্কৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে ভাৰত আৰু আমেৰিকাৰ মাজৰ বাণিজ্যিক আলোচনা। আমেৰিকাই বিভিন্ন দেশত ষ্টাৰলিংকৰ বজাৰ প্ৰৱেশৰ বিষয়টোক বাণিজ্যিক আলোচনাৰ অংশ হিচাপে উত্থাপন কৰি আহিছে।
ভাৰত আৰু আমেৰিকাৰ মাজত বাণিজ্যিক চুক্তি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলি থকাৰ সময়তে ষ্টাৰলিংকৰ অনুজ্ঞাপত্ৰক লৈ সৃষ্টি হোৱা এই বিতৰ্কই বিষয়টোক অধিক সংবেদনশীল কৰি তুলিছে। অৱশ্যে, এই ঘটনাৰ ফলত দুয়োখন দেশৰ বাণিজ্যিক আলোচনাত প্ৰত্যক্ষ প্ৰভাৱ পৰিব নে নাই, সেয়া এতিয়াও স্পষ্ট হোৱা নাই।
উল্লেখযোগ্য যে, ভাৰতৰ দৰে বৃহৎ বজাৰত ষ্টাৰলিংকৰ প্ৰৱেশে দূৰৱৰ্তী অঞ্চলসমূহত ইণ্টাৰনেট সংযোগৰ নতুন সুযোগ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। কিন্তু নিৰাপত্তা, নিয়ামক অনুমোদন আৰু দেশীয় টেলিকম প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ প্ৰতিযোগিতাৰ মাজত চৰকাৰে কেনেদৰে ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰে, সেয়া হ’ব পৰৱৰ্তী সময়ৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়।
